De vraag op ieders lippen: is het waar dat Echinacea purpurea (rode zonnehoed) je weerstand kan versterken? Ik loods jullie graag doorheen dit verhaal zodat jullie op een natuurlijke manier zorg kunnen dragen voor je eigen lichaam.

Echinacea purpurea (rode zonnehoed) versus Echinacea angustifolia (smalle purperhoed) en Echinacea pallida (egelzonnehoed)

Deze drie planten kan je perfect gebruiken, het verschil zit hem enkel in het gebruikte deel.

Terwijl bij de rode zonnehoed de inhoudsstoffen voornamelijk zitten in het bloeiende kruid (herba) zoals de stengel (caulis), de bladeren (folium) en de bloem (flos), zitten bij de smalle purperhoed en de egelzonnehoed de werkzame stoffen voornamelijk in de wortel (radix) en wortelstok (rhizoma).

Waarvan komt de naam Echinacea purpurea?

Echinacea is een Grieks woord voor egel “echinos”. Dit duidt op de stekelige bloemkegel. Sommige mensen noemen hem dan ook de “egelkop”.

Purpurea laat de naam al vermoeden en duidt op de mooie purperrode kleur van de bloem.

Een typisch kenmerk is ook dat de lintbloemen eerst naar omhoog reiken, daarna horizontaal en later pas gaan afhangen.

Welke actieve inhoudsstoffen zitten er in de rode zonnehoed?

Dit zijn de belangrijkste actieve stoffen in de rode zonnehoed maar er zijn er natuurlijk nog een hoop meer:

• polysacchariden
• polyacetylenen
• alkylamiden
• fenolzuren
• sesquiterpeenlactonen

Eind 19de eeuw werd de empirische methode of proefondervindelijke methode aangevuld met wetenschappelijke bevindingen. Werkzame bestanddelen werden zo achterhaald en na analyse van de stoffen kon men wetenschappelijk aantonen waarom een bepaald kruid een bepaalde werking had.

Om een totem verhaal te krijgen kan je best het sap of een alcoholisch extract gebruiken. Een infuus “wat in de volksmond thee is”, wordt niet aangeraden omdat de belangrijkste immuun stimulerende stoffen goed oplossen in alcohol maar veel minder in water.

Wat is het verschil tussen een tinctuur, alcolatuur en vloeibaar extract?

• Een tinctuur is een hydro-alcoholisch mengsel op basis van gedroogd planten materiaal. Het alcohol gehalte is minimum 40°.
• Een alcolatuur is een hydro-alcoholisch mengsel op basis van vers planten materiaal. Ook hier is het alcohol gehalte minimum 40°.
• Een vloeibaar extract is een hydro-alcoholisch mengsel met een lager alcohol gehalte dan een tinctuur of alcolatuur.

In de volksmond spreekt men meestal van tinctuur ongeacht of er vers of gedroogd plantenmateriaal gebruikt wordt.

Waarvoor gebruik je nu rode zonnehoed?

Rode zonnehoed verbetert de weerstand, het wekt als het ware de “in gebreke blijvende” immuniteit op, voornamelijk de eerstelijnsafweer van de cellulaire verdediging van het niet-specifieke afweersysteem. Nu de winter in aantocht is, is het ondersteunen van je immuunsysteem geen overbodige luxe. Je kan preventief werken of de duur en de symptomen van verkoudheden, griep,… inkorten. Echinacea stimuleert het zelf genezend vermogen van het lichaam zonder het volledig over te nemen van je lichaam.

Wat is nu precies het niet-specifieke afweersysteem?

Het niet-specifieke afweersysteem beschermt tegen alle bedreigingen en maakt geen onderscheid.

Deze afweer reageert niet rechtstreeks op antigenen

Antigenen omschrijf je het best als kleine eiwitten aan de buitenkant van een cel (een soort van paspoort op de cel membranen), alle cellen in ons lichaam bevatten dit soort paspoort en worden de hele dag door het afweersysteem gecontroleerd. Een binnengedrongen pathogeen wordt dan ook herkend door een afwijkend antigeen op het celmembraan. Hierdoor lokt men een reactie van het afweersysteem uit en kan de genezing starten.

De eerste barrière om een ziekteverwekker te stoppen is de fysieke barrière:

De huid, het haar en bijhorende klierproducten

Het spijsverteringsepitheel met bijhorende klierproducten

Het ademhalingsepitheel met bijhorende klierproducten

De eerste lijn van de cellulaire verdediging zijn de:

De fagocyten: dit zijn types van witte bloedcellen die vreemde cellen (ziekteverwekkers) opruimen door middel van fagocytose (omsluiting). Door de omsluiting en vernietiging van de ziekteverwekker gaan ze op hun eigen cel membraan deeltjes van deze ziekteverwekker presenteren aan andere cellen die betrokken zijn bij het immuunsysteem, zoals de lymfocyten.

De Natural Killer cellen (NK-cellen) zijn grote lymfocyten: hun doel is het herkennen van specifieke celmembraan-gebonden antigenen die op gezonde cellen niet aanwezig zijn. Door het produceren van perforine zijn ze in staat de ziekteverwekker te doden “apoptose”. De NK-cellen scheiden ook nog eens cytokinen af.

Cytokinen geven het immuunsysteem een duwtje in de rug en worden ook de boodschappers tussen de afweercellen genoemd. Ze kunnen het afweersysteem afremmen of activeren door middel van ontsteking reacties die noodzakelijk zijn om een ziekteverwekker te verslaan.

De mestcellen (mastocyten) zijn betrokken bij de ontsteking reactie en koorts maar dan wel op een gecoördineerde wijze. Het doel van een gecontroleerde ontsteking is: het herstellen van de schade aan het lichaam ten gevolge van een infectie.

Het complementsysteem: start een kettingreactie door een positief feedback systeem. Dit systeem beschadigt de celmembranen van de ziekteverwekker en breekt deze af, ze trekt op haar beurt weer de fagocyten aan, stimuleert de ontsteking en vult de werking van de antistoffen aan.

De tweede lijn van de cellulaire verdediging is:

Het specifieke afweer systeem dat geactiveerd wordt door het niet-specifieke afweersysteem.

Wanneer kan je de inname van rode zonnehoed het best vermijden?

Over het algemeen wordt deze plant als zeer veilig beschouwd! Doorgaans zijn de resultaten beter bij bloedgroep A en AB dan bij bloedgroep O. Het effect bij bloedgroep B ligt er ergens tussenin. Betere planten voor deze bloedgroepen zijn Uncaria tomentosa (katsklauw) of Lentinus edodes (shii-take).

• Echinacea kan de werking van immunosuppressiva verstoren
• Mensen die transplantatie-organen hebben, mijden ook best rode zonnehoed
• Voorzichtigheid bij auto-immuunziekten hoewel de Echinacea vooral werkzaam is op het niet-specifieke immuunsysteem
• Voorzichtigheid bij mensen die in het verleden al eens allergisch reageerde op planten uit de Asteraceae (composietenfamilie)

Best kan je rode zonnehoed gescheiden in nemen van geneesmiddelen of andere voedingssupplementen om de werking ervan niet te beïnvloeden.

Voor de meeste kruiden geldt de regel voorzichtigheid bij zwangerschap en baby’s.

Kan je Echinacea purpurea ook gebruiken voor de huid?

Traditioneel gebruikten de mensen rode zonnehoed voor de geïrriteerde huid en ondersteunt deze plant het herstellende vermogen van de huid. Zonnehoed werkt ontsmettend, wond helend bevorderend en ontsteking verminderend.

Waar plant je het best deze rode zonnehoed en hoe snoei je deze?

De rode zonnehoed is zeer gemakkelijk te telen, meerderjarig en winterhard. Plaats de plant bij voorkeur in een voedselrijke, goed doorlaatbare bodem in de volle zon. Het fijne is dat deze plant zeer goed tegen droogte kan en het bijna in ieders tuin goed doet. De plant kan 60 tot 100 cm hoog worden en bloeit van juli tot september.

Snoeien kan zowel in het najaar als in het voorjaar. Hou je van het decoratieve en lok je graag de vogels met het overgebleven zaad dan wacht je maar beter tot het voorjaar om te snoeien.

Welke insecten worden door de rode zonnehoed aangetrokken?

Insecten zoals vlinders, hommels en bijen zullen deze plant maar al te graag bezoeken. Doordat de bloemen wekenlang mooi blijven en de honingachtige geur deze insecten lokt, is een ware lust voor het menselijk oog.

Eindconclusie

Echinacea purpurea kan wel degelijk de symptomen van verkoudheid, griep,… verkorten en de natuurlijke weerstand versterken zonder een immunologische herkenning reactie achter te laten door het stimuleren van het niet-specifieke immuunsysteem.

Ook werkt de Echinacea purpurea ondersteunend voor het herstellen van beschadigde huid.

Mocht je nog vragen hebben, stel ze gerust en ik help je graag verder 🙂