De kracht van honing verwerkt in je cosmetica zal je doen verbazen van de werking ervan. Honing bezit namelijk enorme antimicrobiële eigenschappen waardoor het moeilijk te helen wonden geneest. Het wordt al sinds mensenheugenis gebruikt voor het behandelen van allerlei soorten infecties en heeft ondertussen zijn geneeskrachtige werking wel bewezen. De enzymen die bijen toevoegen aan de honing zorgen er namelijk voor dat bacteriën en schimmels niet kunnen overleven in de honing. Hierdoor verklaar je ook meteen de antimicrobiële werking.

Niet voor niets dat honing zelfs al van in de oudheid bekend staat om zijn bijzondere werking. Honing noemde men ook “VOEDSEL VAN DE GODEN of AMBROSIA”. Het is eigenlijk een product dat je standaard in huis zou moeten hebben. Zowel inwendig als uitwendig is honing een uitstekend product om te gebruiken.

Wil je honing van goede kwaliteit ga dan zeker eens langs bij een imker. Een gouden tip: enkel acacia- en dennenhoning zijn vloeibare honingsoorten. Al de rest versuikerd maar dit verandert niks aan de werking van de enzymen en de antibiotische stoffen in je honing.

Koop je in de winkel of elders honing die na maanden niet begint te versuikeren dan kan je er zeker van zijn dat deze een verhitting hebben ondergaan wat natuurlijk ten koste gaat van de werking van je honing. Het enige wat je hiermee nog kan doen, is het gebruiken als suiker vervanger.

Om de werking van honing goed te kunnen begrijpen, moet je natuurlijk eerst het hele verhaal doorlopen van nectar tot honing. Laat ik jullie daarom eens onderdompelen in het hele proces van de hardwerkende bijen.

De opbouw van een bijenkast

Een bijenkast is opgebouwd uit verschillende delen:

• Helemaal onderaan in de bijenkast zit de bodem. Hierin bevindt zich een smalle opening zodat de bijen hun kast goed kunnen verdedigen tegen indringers. Tevens is dit ook de plek waar de bijen binnen komen en vertrekken, de vliegopening met andere woorden.
• Net boven de vliegopening zijn de broedkamers. Hier leeft dus ook de koningin die eitjes legt om de bijenkolonie in stand te houden. De eitjes liggen in het midden van de broedkamers met daar rond de stuifmeelkrans en daar rond de honing. De eitjes worden larven vervolgens worden de larven poppen om uiteindelijk volwassen bijen te worden.
• Net boven de broedkamers ligt er een koninginnen rooster, ook een moerrooster genoemd. Deze rooster voorkomt dat er eitjes worden gelegd in de hoger gelegen honingkamers. Zo voorkomt de imker dat erbij het oogsten van de honing ook eitjes mee in de honingslinger komen.
• Op de moerrooster worden de honingkamers geplaatst met raten. Deze honingkamers worden afgedekt met een dekplank met hier bovenop ook nog een dak. Dit alles zorgt ervoor dat er geen regen in de bijenkast kan komen. Het zijn de raten in de honingkamers die de imker gebruikt om het kostbare goedje te oogsten.

Hoe ontstaat honing?

Vooraleer nectar honing wordt, gaat er een heel proces aan vooraf en zijn de bijen druk in de weer. Voor 1 potje honing van 500 gram moeten deze bijen wel heel hard werken en zeker miljoenen bloemen bezoeken en duizenden vluchten vliegen. Ze leggen dus kilometers af om je van lekkere honing te voorzien.

Bijen zijn enorm belangrijk en een groot onderdeel van het ecosysteem. Ze zorgen voor de bestuiving en dus ook voor de bevruchting van bloemen, fruit en groenten. Als beloning krijgen we van de bijen honing, bijenwas, propolis en een hoop andere dingen in de plaats. Wil je deze bijen beschermen, gebruik dan alstublieft geen pesticiden en andere vergiffen en zorg ook voor genoeg planten in je tuin want ze zijn oh zo belangrijk.

Het verzamelen van nectar

Bijen staan dus in voor de bestuiving en dus ook voor de bevruchting van je planten. Als beloning van de planten krijgen de bijen nectar uit de honingklieren van de verschillende plantensoorten. De nectar die de bijen verzamelen, is vooral een suikerrijke vloeistof of moet ik eerder zeggen een suikerrijk plantensap. Nectar bestaat voor het grootste deel uit een mengsel van suikers (vooral glucose, fructose en sacharose), water en pollen. Nectar halen de bijen vooral uit bloemen maar ook van de plant zelf, honingdauw of uit het sap van vers fruit.

De nectar meenemen naar de bijenkast

Aan de pootjes van de bijen blijven de stuifmeelkorrels hangen maar de nectar zelf komt in de honingmaag van de bijen terecht. Onder invloed van enzymen en andere stoffen in hun speeksel en in de honingmaag start al het omzettingsproces van nectar tot honing. Hier gebeurt ook de splitsing van de dubbele suikers naar enkelvoudige suikers (glucose en fructose) dat ons lichaam goed kan opnemen en wordt het watergehalte al verminderd.

De nectar doorgeven aan de werkbijen in de bijenkast

Eens de bijen toe komen in de bijenkast pompen ze de nectar weer uit hun honingmaag en geven het door aan de werkbijen in de bijenkast. Deze werkbijen geven het ook nog een aantal keer aan elkaar door en voegen er telkens ook weer enzymen en andere stoffen aan toe.

Hoe meer de nectar wordt door gegeven en des te meer enzymen er worden toegevoegd des te meer vocht verdampt er uit de nectar. Dit zorgt ervoor dat het vochtgehalte in de nectar daalt en de suikerconcentratie stijgt. Tenslotte wordt de bewerkte nectar door de werkbijen overgebracht naar een lege cel in de bijenkast.

Het stuifmeel aan de poten van de bijen is ook belangrijk voedsel. Het is eten voor de larven en jonge werkbijen want het levert ze de nodige eiwitten en voedingsstoffen op.

Van nectar naar honing

Het indikken van de nectar in de cel in de bijenkast gebeurt ook nog eens door middel van het ventilatiewerk van de werksters in deze bijenkast. Dit doen ze door met hun vleugels te bewegen.

Tenslotte wordt de opslag cel verzegelt met een fijn was dekseltje dat afkomstig is uit de was klieren van de werkster. De vloeibare nectar is pas omgezet tot honing als het vocht dat de nectar bevat verdampt en er minder dan 20% watergehalte overblijft. Als eindresultaat zal je honing vooral fructose en glucose, stuifmeel, was, eiwitten, vitaminen, mineralen en waardevolle inhoudsstoffen uit je bloemen bevatten en dit allemaal vermengd met bijzondere bijenenzymen.

Het oogsten van de honing

Pas wanneer de honingraten voor minstens 2/3 vol zitten gaat de imker oogsten. Allereerst moeten de honingraten ontzegeld worden. Dit is een behoorlijk werkje dat bijenwas oplevert. Als alle raten ontzegeld zijn, gaan deze in de honingslinger. De honing die onderaan uit de ketel loopt, wordt gefilterd door zeven en tenslotte opgevangen in grote emmers om verder te rijpen. Het roeren in deze goudgele goedje is een belangrijk proces bij het maken van honing. Net zoals je roert of schudt bij een kruidenbereiding die jezelf maakt zoals bijvoorbeeld tincturen of olie maceraten.

Hoe lang dat de honing in de emmers rijpt, is voor elke imker anders. De 3 imkers die ik ken, laten de honing voor een aantal weken rijpen. Het rijpen is vooral om schifting in fructose en sacharose tegen te gaan omdat je natuurlijk een mooi eindproduct wil bekomen dat egaal versuikerd zonder dat er verwarming aan te pas komt. Ook de schuimlaag en onzuiverheden die op je honing komen te staan na het slingeren worden regelmatig verwijderd. Dit schuim ontstaat doordat er zuurstof in je honing komt door het slingeren en het aftappen in grote emmers.

Met een refratometer kan de imker meten wat het suikergehalte in de geoogste honing is.

Waaruit bestaat honing?

Honing bestaat uit belangrijke enzymen en:

• monosacharides
  • bijna 40% fructose
  • iets meer dan 30% glucose
• disachariden
  • beetje maltose
  • verwaarloosbare sacharose
• eiwitten (aminozuren)
• zuren
• inhoudsstoffen van de planten
• mineralen en vitaminen
• stuifmeel
• bijenwas
• minder dan 20% water

Bijenhoning kan je dus in de verste verte niet vergelijken met welke suiker dan ook. Deze honing wordt immers gemaakt van nectar gehaald uit honderden verschillende plantensoorten waaraan enzymen van de bijen zelf worden toegevoegd. Bovendien zijn de suikers in honing zeer goed opneembaar voor ons lichaam.

Als je honing wil die ook werkzaam is, moet dit wel de pure en onbewerkte (rauwe) honing zijn. Ondergaat de honing een verhitting dan is de werking niet meer dan een zoetmiddel zonder al zijn goede eigenschappen. En zeg nu zelf: het zou toch zonde zijn om deze honing te verhitten als je weet hoe hard de bijen hiervoor moeten werken.

Manuka honing is een zeer bijzondere honing

De honing van onze plaatselijke imkers is bijzonder krachtig maar één van de beste honingen ter wereld is toch wel de manuka honing.

Manuka honing is afkomstig van Nieuw-Zeeland en zoals de honing het al zegt, wordt deze honing gemaakt van de nectar uit de bloemen van de manuka struik (Leptospermum scoparium). Deze honing is bijzonder duur in aankoop dus wil je deze honing aanschaffen let dan wel op het volgende:

• zeshoekig MGO keurmerk (afhankelijk van het MGO gehalte: 100+, 250+, 400+, 550+, …)
  • DHA (DiHydroxyAceton) in de nectar van de bloemen van de manuka struik worden door de bijen en door rijping omgezet naar MGO (MethylGlyOxal)
• zwart logo met “New Zealand Made”

Manuka honing smaakt of beter gezegd ruikt voor mij eerder naar zweetvoeten dan kruidig. Maar jaren heb ik deze honing in huis gehad voor ik hier de imker in de straat ontdekte. Ook in de honing van onze imkers zit er trouwens MGO maar geen enkele honing bevat zo’n hoog percentage als manuka honing.

De etherische olie van manuka

Zelfs de etherische olie van manuka is bijzonder goed om te verwerken in een cosmetica maar ook wel weer bijzonder duur. Voor 5 ml betaal je al snel rond de 15 euro. Deze etherische olie is één van de meest effectieve huidoliën binnen de aromatherapie en heeft de volgende eigenschappen:

• sterk en krachtig antimicrobieel
  • stimuleert ook het immuunsysteem
• sterk regenererende werking op je huid
  • stimuleert de huid bij het aanmaken van nieuwe huidcellen
• kalmerende werking op de huidzenuwen
• lost slijmen op bij verkoudheden
  • maakt het slijm vloeibaar zodat je dit slijm goed kan ophoesten
• remt ontstekingen
• anti-reumatisch
• anti-allergisch
  • reguleert de aanmaak van histamine
• stilt de jeuk

Ik heb deze etherische olie altijd in huis maar werk er nooit mee in de blogs omwille van de prijs. Ook de geur is zeer uniek en sterk overheersend in een productje. Ikzelf gebruik hem enkel in een crème voor mijn man en ben nog steeds niet gewend aan de geur. Meer nog ik vind deze geur zelfs walgelijk. Maar goed dat iedere mens anders ruikt want mijn man vindt de geur eerder iets weg hebben van “leer”.

Wat kan de imker nog meer oogsten dan enkel honing?

Buiten honing kan de imker nog andere producten oogsten die afkomstig zijn van de bijen zoals stuifmeel, koninginnengelei, propolis, bijenwas, bijengif en darrenpoppen. Maar voor de meeste imkers is honing het enige wat ze oogsten.

Stuifmeel

Stuifmeel bevat suikers, eiwitten, vetten, mineralen, vitaminen en ook wat inhoudsstoffen van de plant zelf. De samenstelling van stuifmeel verschilt naargelang de bloemen die de bijen bezoeken. Voor bijen is stuifmeel een bron van eiwit die ze nodig hebben om te groeien want de nectar gebruiken ze voor energie.

Dit stuifmeel doet ontstekingen en infecties afnemen en wordt ook gebruikt voor desensibilisatie (ongevoelig maken) bij hooikoorts.

Stuifmeel wordt geoogst als stuifmeelklompjes die aan de bijen hun pootjes hangen. Hiervoor kunnen imkers stuifmeelvallen of pollenvallen zetten in de vliegopening. Een heel groot nadeel is dat er soms pootjes of vleugels in de geoogste stuifmeelklompjes zitten waardoor ik dit een zeer dieronvriendelijk product vind. Gelukkig gebruiken imkers deze techniek zelden. Ik raad aan dat je dan beter de honing gebruikt.

Een imker kan ook bijenbrood oogsten. Bijenbrood is stuifmeel dat bewerkt is met nectar en enzymen om het te doen plakken. Het wordt opgeslagen in de broedkamer als superfood voor de larven.

Koninginnengelei

Koninginnengelei is een witte, stroperige, geleiachtige substantie geproduceerd door de werksters maar met een speciale samenstelling. Het is vooral een vet- en eiwitrijke afscheiding van de voedersapklieren van de bij met een hoger suikergehalte en andere vitaminen samenstelling dan de voeding voor de andere bijen en larven. Koninginnengelei wordt ook enkel aan de koningin en toekomstige koningin gevoerd.

De werking van koninginnengelei is dan ook iets anders en ook iets krachtiger dan die van honing.

Propolis

De kwaliteit van propolis verschilt per locatie en per seizoen met andere woorden de samenstelling en dus ook de werking zullen telkens lichtjes verschillen. Deze propolis bestaat voornamelijk uit hars van de bomen dus ook uit etherische olie, was afkomstig van de wasklieren van de bij en natuurlijk de belangrijke enzymen die de bijen hieraan toevoegen. Omdat propolis een wasachtige substantie is, bestaat het ook nog eens uit vetzuren.

Propolis staat ook bekend als bijenlijm. Deze lijm gebruiken ze als een soort van cement of vulmiddel voor het afdichten van gaten en scheuren maar ook voor de binnenkant van de bijenkast glad te maken. Van propolis wordt er meestal een tinctuur gemaakt. Dit kwam ik te weten onlangs bij de imker en nu snap ik ook meteen waarom het goedje prikt als je het onder je tong druppelt 🙂 De geur van propolis kan je vergelijken met de geur van bijenwas en is zeer aangenaam.

Propolis heeft net zoals honing een antimicrobiële werking, remt ontstekingen, is een antioxidant, … met net dat tikkeltje meer. Propolis kan zelfs bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica uitschakelen zoals de MRSA-bacterie (een soort van ziekenhuisbacterie).

Bijenwas

Bijenwas is afkomstig van de wasklieren van de bijen. De gele kleur komt pas later door het stuifmeel dat caroteen bevat maar ook propolis en honing zijn hierin aanwezig. Deze was is een complex mengsel van meer dan 300 componenten zoals vrije vetzuren, esters van vetzuren met vetalcoholen en nog een hoop andere goede stoffen. Hierdoor is bijenwas natuurlijk, antimicrobieel, helend, kalmerend, ontsteking remmend en hydraterend.

Om de honing te beschermen, metselen de bijen de cel dicht met bijenwas. Bij het oogsten van de honing zal de imker deze bijenwas dus moeten verwijderen of in imker woorden “ontzegelen”. Natuurlijk kan je deze bijenwas niet zo gaan gebruiken want er zitten veel onzuiverheden in. Maar als je het geluk hebt zoals ik en je kan aan bijenwas geraken via je imker dan kan je deze zelf opzuiveren. Lees zeker eens de blog “bijenwas zuiver maken“.

Dit bijzonder product is zeer geliefd in cosmetische producten zoals lippenbalsem, goudsbloem crème maar ook wordt het verwerkt als boenwas, smeermiddel en grondstof voor kaarsen.

Bijengif

Bijengif wordt geoogst met een gif-collector. Dit is een soort van plastiek raamwerk met stroomdraden en wordt geplaatst voor de vliegopening. Door de lichte stroomprikkels gaan de bijen steken waardoor er gif vrij komt en op de onderliggende glasplaat beland.

Heb je een allergie voor het gif van de bijen dan kan dit gebruikt worden voor desensibilisatie. Maar er zijn nog andere toepassingen waarvoor het gebruikt wordt.

Darrenpoppen

Deze darrenpoppen lijken op maden en dienen als voedsel voor de mens en dieren maar eerlijk gezegd het ziet er niet uit om er een hapje van te nemen.

Honing inwendig innemen

Honing bezit zoveel goede stoffen dat het werkzaam is als antimicrobieel middeltje. Door het voorkomen dat ziektekiemen zich voortplanten en tijdens deze voortplanting ook nog eens toxinen afscheiden die ontsteking bevorderend werken, gaat het net ontsteking remmend werken.

Honing stimuleert ook je immuunsysteem en vormt samen met je immuunsysteem een sterke eerste verdedigingslijn zodat pathogenen geen kans krijgen. Dreig je ziek te worden of voel je je wat slapjes neem dan alle dagen honing.

De stoffen in je honing doen eveneens ook dienst als bestrijder tegen allerlei stoffen die ons DNA aantasten (antioxidant). Het zou ook kanker bestrijden.

Door de groei van je epitheelcellen die in je maag en darmen zitten te bevorderen, kan je zelfs de symptomen van maagzweren verlichten en de genezing ervan versnellen. Bovendien is ook aangetoond dat honing de Helicobacter pylori bacterie, die verantwoordelijk is voor de meeste maagzweren, dood.

Waarom mogen kinderen onder het jaar geen honing?

Honing mag dan wel het vloeibaar goud zijn dat je leven volledig kan veranderen en vele voordelen bezit. Honing kan ook net als groenten, fruit, bloemen, … een kleine hoeveelheid van de bacterie “Clostridium botulinum” bevatten. Dit is een organisme die botulisme kan veroorzaken. Niet de bacterie zelf veroorzaakt symptomen maar wel de toxinen die deze bacterie afscheidt. Deze bacteriën ontkiemen in anaerobe (zuurstofarme) omgevingen zoals in honing het geval is.

Bij baby’s ouder dan 1 jaar zullen de sporen van de bacterie niet gaan woekeren in de darmen maar onder het jaar zou dit wel kunnen. Dit is te verklaren omdat baby’s nog niet voldoende darmflora bezitten om de woekering tegen te gaan. Bij deze groep veroorzaakt het een ernstige vorm van voedselvergiftiging met vaak de dood als gevolg.

Honing uitwendig gebruiken

Artsen uit de oudheid hadden altijd honing op zak voor geïnfecteerde wonden. Want honing bevat waterstofperoxide (ontsmettingsmiddel) en propolis.

Bovendien bevat honing ook veel goede suikers die dan ook nog eens gekoppeld zijn aan inhoudsstoffen en andere stoffen waardoor de suiker in staat is om vocht te onttrekken aan de wonden. Bacteriën houden van vocht en door deze te onttrekken, hebben bacteriën het veel moeilijker om te overleven.

Nog een voordeel van honing op je huid is dat het een beschermlaagje vormt waardoor bacteriën en schadelijke stoffen niet meer kunnen binnen dringen via deze wond. Zelfs meerdere studies tonen aan dat slecht helende wonden sneller genezen zonder infectie gevaar en met minder opvallend littekenweefsel. Dit geldt uiteraard ook voor brandwonden. Verwerk eens honing in je cosmetica en laat je verbazen hoe heilzaam dit is.

Eindconclusie

Honing is een bijzonder en waardevol product zowel voor inwendig als uitwendig gebruik. Niet voor niets dat het al sinds mensenheugenis gebruikt wordt. Ga vooral eens langs een plaatselijke imker en laat je overtuigen van de kracht ervan.

Heb je nog vragen, stel ze gerust en ik help je met plezier verder 🙂