Het is zeer belangrijk te weten alvorens men gaat oogsten, drogen en bewaren van planten welk deel van de plant nu net relevant is voor de toepassing (gezondheidsklachten) waarvoor je het later wil gebruiken.

Ook van belang is het juiste oogsttijdstip. Wanneer men op het juiste tijdstip oogst, zal de plant het meeste werkzame inhoudsstoffen bevatten. Ook mag standaardisatie niet uit het oog verloren worden.

Wat is standaardisatie bij oogsten, drogen en bewaren van planten?

Het doel van standaardisatie is om een product te bekomen met een zo constant mogelijke werking door het nastreven van een zo constant mogelijk gehalte en samenstelling aan inhoudsstoffen. Je wil natuurlijk in de toekomst een product bekomen dat altijd dezelfde werkzaamheid heeft.

Om je gehalte en samenstelling aan inhoudsstoffen zo constant mogelijk te houden, kan je zelf al een aantal dingen doen:

Je kan je teelt gaan standaardiseren:

• altijd werken met dezelfde cultivar
• altijd hetzelfde plantendeel oogsten
• altijd op hetzelfde tijdstip oogsten
• altijd dezelfde bemesting gebruiken
• altijd dezelfde bodemtype behouden

Je hebt zelf geen invloed op:

• de temperatuur
• de neerslag
• de luchtvochtigheid
• de uren zonneschijn

Hou zoveel mogelijk rekening met de natuurlijke vindplaats van je plant en tracht deze natuurlijke omgeving zo goed mogelijk na te bootsen om zo weinig mogelijk verlies aan inhoudsstoffen te bekomen. Een plant die oorspronkelijk in de bergen groeit, zal meer inhoudsstoffen hebben dan wanneer je dezelfde plant in je tuin gaat planten. Dit geldt ook voor tropische planten, water beminnende planten enz.

Ook een punt van aandacht is dat verschillende planten uit 1 familie toch andere gehaltes en samenstelling hebben aan inhoudsstoffen dan de oorspronkelijke plant.

Zeker ook niet onbelangrijk is dat je geen (of zo weinig mogelijk) pesticide gaat gebruiken en kies voor de bemesting van je planten best iets biologisch.

Wanneer ga je oogsten?

Het tijdstip van oogsten is belangrijk want dit heeft ook een invloed op het gehalte en de samenstelling van je inhoudsstoffen van de plant.

Oogsten doe je best op een zonnige, droge dag rond 11 uur. Nu is de concentratie aan inhoudsstoffen en etherische olie het hoogst, als het te heet wordt dan verdampt de etherische olie. Ga ook nooit oogsten op een regendag hierdoor gaat het droogproces langer duren wat verlies aan inhoudsstoffen oplevert. Als je plant ziekten vertoont dan kan je deze ook beter niet gebruiken.

Hoe ga je oogsten?

Alvorens je gaat oogsten, hou er dan rekening mee dat je snoeimateriaal schoon is. Als je regelmatig zelf een tinctuur, maceraat of een andere bereiding gaat maken, is het misschien interessant om hiervoor een aparte snoeischaar te gebruiken die enkel gebruikt wordt voor jouw bereidingen.

Best maak je er een gewoonte van om je materialen inclusief je handen altijd te ontsmetten.

Welke delen kan je oogsten, drogen en bewaren van planten?

Er zijn vele soorten plantendelen die je kan oogsten. Hieronder zijn de meest gebruikte uitgewerkt.

Bovengrondse delen en bladeren oogsten:

• Dit doe je best net voor de plant in bloei komt
• gebruik alleen jonge, verse en gezond ogende blaadjes

Bloemen oogsten:

• wanneer ze net open gaan, bevatten ze de meeste inhoudsstoffen
• vaak wordt zo ook de bloei van de plant gestimuleerd

Zaden oogsten:

• doe dit wanneer de plant begint te verdrogen
• controleer steeds op rijpe zaden

Vruchten of bessen oogsten:

• deze moeten rijp zijn maar niet overrijp
• let op de stevigheid en de glans

Wortels oogsten:

• meestal worden deze in de herfst geoogst
• maar er zijn er ook die je pas in het voorjaar uitgraaft (denk maar aan paardenbloem)

Hoe ga je jouw oogst drogen?

Belangrijk is om de oogst zo snel mogelijk te drogen of vers te verwerken om het verlies aan inhoudsstoffen te beperken. Hoe langer de droogtijd des te meer verlies van inhoudsstoffen. Gebruik ook nooit hoge temperaturen want ook dit heeft invloed op de inhoudsstoffen.

Vermeng tijdens het drogen nooit verschillende plantensoorten maar droog elke plant afzonderlijk. Dit voorkomt later een hoop narigheid.

Op welke manieren kan je drogen?

Drogen in open lucht:

Hang je planten op in kleine busseltjes en zorg voor voldoende luchtcirculatie maar doe dit vooral niet in de volle zon. De droogtijd zal 3 tot 10 dagen bedragen.

Drogen in een kamer:

Zorg voor een donkere kamer met voldoende luchtcirculatie. De droogtijd zal ook hier tussen de 3 tot 10 dagen bedragen.

Drogen in de warme luchtoven:

Zet de oven tussen de 35 à 40°C en laat de deur op een kiertje staan zodat het vrijgekomen vocht weg kan. De tijd van drogen is afhankelijk van het deel dat je gaat drogen. Wanneer het plantendeel ritselend en bros aanvoelt tussen je vingers dan is het drogen voltooid.

Drogen in een droogtoestel:

Zet het droogtoestel op maximum 40°C. Het voordeel van deze oven is dat je meerdere soorten gelijker tijd kan drogen. De korven kunnen tijdens het droogproces best gewisseld worden omdat de onderste korven sneller drogen dan de bovenste. Bij zeer fijn materiaal kan je best een glasgordijn op je plantendelen leggen zodat het niet gaat vliegen tijdens het drogen.

Andere manieren:

• vers verwerken van je plantendeel
• invriezen

Hoe je geoogste en gedroogde plantendelen bewaren?

Belangrijk is dat je het gedroogde plantendeel beschermd tegen lucht, vocht en stof. Bij voorkeur gebruik je donkere glazen bokalen of een papieren zak. Ga je plantendeel nooit al verpulveren bij het bewaren maar laat het in zijn geheel tot je het in de toekomst gaat verwerken. Gedroogde planten kan je 1 à 2 jaar bewaren maar hou rekening met: hoe langer je bewaart des te meer verlies je gaat hebben van je werkzame stoffen.

Voorzie alle potten of zakken van een etiket met hierop de naam en verpakkingsdatum.