Zeep bar is gewoon een mooier woord voor het “klontje zeep” dat we allemaal kennen. Zelf je zeep maken, heeft als voordeel dat je er alleen maar ingrediënten instopt waar jezelf volledig achter staat. Net zoals je zelfgemaakte douche olie bevat het veel plantaardige oliën maar dan in een vaste vorm.

Het ontstane idee om zelf een zeep bar te maken

Tijdens ons geweldig straatfeest van 2022 leer je natuurlijk je buren helemaal kennen. Zo kwam ik te weten dat onze buurman, geassisteerd door zijn geweldige vrouw, ook een herboristen cursus heeft gevolgd en zelf zijn zeep bar maakt.

Door de boeiende uitleg over zijn zeep werd ik ook helemaal enthousiast. Mijn interesse was volledig gewekt om dit ook eens te proberen.

Een aantal dagen na ons straatfeest heb ik onze buren een bezoekje gebracht. Ik heb een stukje zeep cadeau gekregen en mocht ook zijn zeepboek “de keuken van werfzeep” lenen.

Toen ik terug thuis kwam, heb ik onmiddellijk een badje laten vol lopen om me vervolgens te wassen met dit bijzonder stukje zeep. En ik kan je alvast vertellen dat het resultaat absoluut niet tegen viel 🙂 En ook het zeepboek heb ik met veel belangstelling gelezen en de dag erna besteld.

Zo kon het uitgeleende boek netjes terug en had ik ook even de tijd om de leuke zeep te bejubelen.

Wil je ook zo’n geweldige zeep maar zie je het niet zitten om deze zelf te maken dan kan je op www.werfzeep.nl eens een kijkje nemen in hun zeepshop. Je vindt er zeker een zeep die voor jou helemaal tot uiting komt.

Geen vaste zeep bar zonder het gebruik van een loog

Elke vaste zeep bevat een loog, er is gewoon geen ander alternatief. Loogkristallen zijn vrij eenvoudige en biologisch afbreekbare kristallen. Deze noemt men ook natriumhydroxide of alkali.

Een loog wordt bekomen door elektrolyse op een oplossing van keukenzout. Deze loogkristallen zijn sterk basisch en dienen dus met de nodige voorzichtigheid gebruikt te worden tot de verzeping gebeurt is! Na de verzeping verdwijnen dus deze loogkristallen compleet en blijft er ook niets meer van over in je zeep bar.

Een zeep maken, is dus eigenlijk gewoon een chemische reactie. Maar chemisch wil niet altijd zeggen dat het onnatuurlijk is. Alles bestaat uit chemische stoffen ook je lichaam en actieve inhoudsstoffen in planten. Het gistingsproces in bijvoorbeeld brood en bier is ook een chemische reactie maar daarom niet giftig.

Hoe gebeurt het verzepingsproces in je zeep bar?

Plantaardige oliën bestaan altijd uit triglyceriden. Triglyceriden zijn gewoon esters van glycerol met daaraan 3 vetzuren gekoppeld. Glycerol, ook wel eens glyceride genoemd, is een zeer waardevolle stof binnen de cosmetica. Glycerol heeft een grote hydraterende werking maar herstelt ook je huid barrière en zorgt ervoor dat je huid zacht en soepel blijft. Voeg hierbij nog de waardevolle vetzuren uit je plantaardige oliën en je krijgt een top product.

Onder invloed van je loogkristallen splitsten deze triglyceriden in glycerol en 3 losse vetzuren. Waarbij je glycerol krijgt en vetzuren die gaan verzepen. Verzepen is dus niets meer dan een chemische reactie waarbij je vetzuren gaan reageren op je loogkristallen.

Weet wel dat iedere plantaardige olie een eigen vetzuur samenstelling heeft en dus ook een ander verzepingsgetal. Wil je een andere plantaardige olie gebruiken of iets weglaten in dit recept dan zal je dus altijd opnieuw even je loog en water moeten herberekenen.

Het voordeel van een natuurlijke zeep bar

Een natuurlijke zeep bar gemaakt volgens deze koude procesmethode heeft als voordeel dat je minder hitte gebruikt. Hierdoor blijft al het goede van je koudgeperste plantaardige oliën bewaard. Naast de verzorgende vetzuren bevatten deze plantaardige oliën trouwens ook nog onverzeepbare bestanddelen zoals flavonoïden, vitaminen, mineralen, … Dit is ook de reden waarom deze zeep bar je huid voedt en verzorgt. Het belast je huid niet extra en gaat het al zeker niet uitdrogen.

De keuze van de plantaardige oliën is volledig aan jou om te bepalen. Deze kan je volledig op jouw huidtype of huid probleem afstemmen. Je kan zelfs een olie maceraat maken van 1 of meerdere plantendelen. Hou er wel rekening mee dat je slechts 1 plantaardige olie gaat gebruiken voor deze maceratie. Zo kan je achteraf gemakkelijk je loog berekenen via “de zeepcalculator” van werfzeep.

De kleine hoeveelheid water die je moet toevoegen aan je zeep bar kan je ook perfect vervangen door een infuus. Hierdoor ga je nog meer goede inhoudsstoffen van geneeskrachtige planten toevoegen aan je zeep. Zo bereidt je een plantaardige zeep bar die helemaal is afgestemd op jouw huid.

Het nadeel van dit “cold process” is dat je een aantal weken geduld zal moeten uitoefenen alvorens je de zeep kan gebruiken. Na 20 tot 32 uur kan je de zeep bar uit je zeep mal halen en versnijden. Daarna moet je deze zeep bar wel nog 4 weken laten drogen.

Extra toevoegingen

Etherische oliën hebben naast een lekker geurtje ook nog eens een verzorgende werking. Bovendien zijn ze een stuk huidvriendelijker dan de synthetische geuren. Let wel op want etherische oliën zijn krachtige oliën en niet altijd voor iedereen geschikt. Ben je zwanger, heb je last van hoge of lage bloeddruk, … dan zal je zeker de juiste etherische oliën moeten uitkiezen.

Je kan ook zelf je natuurlijke kleurstoffen maken en verwerken in je zeep. Zo kan je de zeep bar bijvoorbeeld gelig, rozig of een ander kleurtje geven. Een belangrijk weetje: natuurlijke kleurstoffen zijn minder intens van kleur dan de synthetische kleurtjes maar uiteraard een stuk huidvriendelijker.

Synthetische zepen

Synthetische zepen worden meestal gemaakt van zuivere vetzuren, sterk bewerkte vetten of oliën van mindere kwaliteit. Deze zepen bevatten dus geen verzorgende bestanddelen meer zoals glycerol en de onverzeepbare bestanddelen. Net daarom drogen ze je huid uit.

Ook worden ze vaak bereid door verhitting. Verhitting geeft als resultaat een zeep die je na een aantal uren al kan versnijden en zelfs gebruiken.

Het enige voordeel is dat deze zeep nog wel reinigt maar ook niet meer dan dat.

Wat is hygiënischer: vloeibare zeep of een zeep bar?

Vele denken dat een zeep bar minder hygiënisch is dan een vloeibare zeep maar niks is hiervan waar. Je hoeft dus zeker niet te vrezen dat bacteriën en andere micro-organismen worden overgedragen van mens tot mens bij het gebruik van deze zeep bar.

Belangrijk is wel dat je de zeep bar tussen het gebruik in goed laten drogen. Dit doe je door je zeep bar in een uitloop bakje te leggen waardoor het water weg kan lopen. Maak dit bakje regelmatig schoon maar dit geldt ook voor je douche pompje of fles.

PH-waarde

Om te beginnen moet je weten dat de pH-waarde van je huid rond de 5,5 zit. Wil je dus iets maken voor je huid dan zal ook je productje deze pH-waarde moeten hebben.

Toen ik ontdekte dat een vaste zeep zelf conserverend is door de hoge pH-waarde maakte ik me toch wat zorgen. Een vaste zeep heeft een pH-waarde 9 tot 10. Hoe kan een zeep met zo’n hoge pH-waarde dan toch zo veel goeds doen voor mijn huid?

Vermits ik nergens het antwoord kon vinden op deze toch wel belangrijke vraag heb ik gewoon zelf de test gedaan. Want pas als ik voor 100% achter mijn producten sta, worden ze gepubliceerd.

Zoals je kan zien is ondanks de hoge pH-waarde van deze zeep bar je huid snel weer op balans. Dit is te danken aan de plantaardige oliën in deze zeep bar. Met name de vetzuren van deze oliën zijn vergelijkbaar met onze eigen huidtalg. Maar vergeet ook zeker niet de onverzeepbare bestanddelen en glycerol. Dit maakt dat deze zeep ondanks de hoge pH-waarde je huid absoluut niet beschadigt maar net hydrateert, voedt en ondersteunt.

Bijkomend antwoord van werfzeep

Ik heb de vraag van de hoge pH-waarde ook eens gesteld aan werfzeep maar bij het publiceren van mijn artikel had ik nog geen antwoord. Wel had ik zelf de test gedaan op de pH van mijn huid. Want deze zeep bar is echt geweldig! En zoals je in mijn test al kon zien, herstelt de pH zich zo goed als onmiddellijk en komen onze antwoorden overeen.

Maar ik geef jullie toch ook het antwoord van werfzeep even mee.

Het verzorgend aspect zit in 3 dingen:

• Ten eerste zit er niets irriterend in deze zeep zoals synthetische geur- en kleurstoffen, SL(E)S, … Hierdoor wordt je lipiden-laag van je huid niet aangetast. Onderzoek toont zelfs aan dat al na een paar minuten na het wassen met deze natuur zeep de lipiden-laag hersteld is terwijl het met synthetische producten uren kan duren (dit kan je in mijn test ook duidelijk zien)
• Ten tweede zit er nog glycerol in deze zeep. De aanwezige glycerol werkt samen met je huid om vocht erin op te sluiten. Deze wordt ook humectant genoemd (trekt vocht aan)
• Ten derde verzorgt het gehalte aan hoogwaardig overvet je huid. Het legt een beschermend laagje over je huid

Combineer bij deze 3 belangrijke factoren ook nog eens heilzame, geneeskrachtige planten (infuus en olie maceraat) en je krijgt een zeep die bijzonder huidvriendelijk is. Dit alles speelt een veel doorslaggevendere rol dan de pH.

Ook had ik gevraagd of deze zeep geschikt is voor baby’s. Dit was het antwoord: natuurlijke zepen zijn ook geschikt voor baby’s maar hou er toch rekening mee dat een baby huid veel kwetsbaarder is voor verstoringen dan de huid van een volwassene. Het eerste jaar hoef je je baby niet veel te wassen.

Voorbereiding zeep bar

Op de “zeepcalculator” van werfzeep kan je gemakkelijk je plantaardige oliën en andere plantaardige vetten ingeven. Deze calculator berekent dan voor jou de hoeveelheid water, loogkristallen (en etherische olie) die je nog moet toevoegen. Zo ga je tot een perfecte verzeping komen.

Vergeet voor het starten alvast niet je materialen te ontsmetten! Gebruik ook nooit materialen van aluminium! Hiermee reageert je loog en verse zeep waardoor je een heel ander resultaat zou kunnen krijgen.

3 belangrijke punten van aandacht zijn:

• weeg alles correct af
• gebruik handschoenen en een veiligheidsbril wanneer je met het loog begint omdat het een sterk loog is wat bijtend kan werken op je huid of ogen. Geen paniek want als je plantaardige oliën verzeept zijn dan blijft er niks meer van over in je zeep bar
• ongelukjes zitten in een klein hoekje dus creëer een veilige en goed verluchte werkomgeving: geen huisdieren, geen kinderen en neem je tijd om je zeep bar te maken

Alvorens te starten met je zeep bar zorg je dat eerst alles klaar staat en afgewogen is. Als je voor de eerste keer iets gaat maken dan begrijp ik dat het een hele uitdaging is. Maar ook voor mij was dit de eerste keer en alles verliep vlekkeloos. Neem je tijd voor het maken van deze zeep bar en lees alles rustig nog een keertje of 3 door. Het resultaat zal een perfect verzeepte zeep bar opleveren.

Recept van deze zeep bar

• hoge kookpot
  • 255 gram avocado olie (Persea gratissima)
    • hoog gehalte aan palmitoleïnezuur waardoor de structuur van je huid verbetert en je werkzame stoffen beter in je huid dringen
    • Avocado olie werkt ook huid herstellend (regenererend) en kalmeert de beschadigde en gevoelige huid
    • de onverzeepbare bestanddelen zijn lecithine, squalaan, fytosterolen en vitaminen (A / B / D / E)
  • 420 gram ongeraffineerde kokos olie (Cocos nucifera)
    • doordat deze olie ongeraffineerd is, geurt ze nog heerlijk naar kokos
    • de olie bevat veel laurinezuur en myristine en zorgt voor een verkoelend, verzachtend, hydraterend en antimicrobieel effect
  • 225 gram zonnebloem olie (Helianthus annuus)
    • hoog gehalte aan linolzuur en versterkt de huid barrière, werkt naar de verhoorning toe en remt ontstekingen
    • de onverzeepbare bestanddelen zijn lecithine, squalaan, vitaminen (E / B1) en mineralen (calcium / ijzer / magnesium)
  • 100 gram cacaoboter (Theobroma cacao)
    • deze boter lijkt verrassend veel op onze natuurlijke huid vetten
    • bevat veel stearine- en palmitinezuur wat zorgt voor een verbetering van onze huidstructuur
    • de onverzeepbare bestanddelen zijn theobromine, mineralen en flavonoïden
• hittebestendige glazen maatbeker van 500 ml
  • 286 gram gedestilleerd of gedemineraliseerd water
    • de dag ervoor in de koelkast plaatsen
• glazen maatbeker van 250 ml
  • 149 gram loogkristallen (natriumhydroxide)
    • essentieel bestanddeel om te verzepen
• glazen maatbeker van 50 ml
  • 25 gram etherische oliën
    • dit zijn ongeveer 500 druppels
    • de keuze is volledig aan jou (in het boek “aromecum” vind je zeker een EO die bij jou past)
    • ikzelf heb slechts 50 druppels van elke etherische olie gebruikt (12,5 gram)
      • ceder atlas (Cedrus atlantica)
      • citroen (Citrus limonum)
      • petit grain (Citrus aurantium var. amara)
      • rozemarijn (Rosmarinus officinalis CT kamfer)
      • ylang ylang (Cananga odorata var. genuina)
• potje
  • 2,5 gram goudsbloem blaadjes
  • 2,5 gram vlierbloesems

Leg ook al deze materialen klaar

Aan de slag met je recept

Eerste stap

In deze hoge pot zitten al je plantaardige oliën en vetten (cacaoboter). Zo kan je achteraf goed kloppen en mixen zonder te spatten.
Zet even op een laag vuurtje maar zorg vooral dat de temperatuur niet te hoog oploopt (maximaal 45°C).

De keuze van je plantaardige oliën en vetten mag je uiteraard zelf bepalen. Wil je een zeep bar die goed schuimt verwerk er dan zeker voldoende cacaoboter en/of ricinus olie in. Ik kan je alvast vertellen dat deze bar lekker schuimt en je huid zéér goed verzorgt.

Tweede stap

Infuus, gedestilleerd of gedemineraliseerd water:

Als je werkt met een infuus dan is het belangrijk dit infuus ’s avonds te maken, te zeven en koel te bewaren in je koelkast tot de volgende dag. Ook je gedestilleerd of gedemineraliseerd water kan je beter in de koelkast plaatsen de dag ervoor. Want als je het water en het loog mengt dan stijgt de temperatuur tot zo’n 80 tot 100°C. Hoe warmer je water hoe hoger dus je temperatuur.

Loogkristallen:

Allereerst ga je je veiligheidshandschoenen en -bril aandoen. Doe dit ook tijdens de afwas achteraf omdat de zeep pas een dag later verzeept is.

Belangrijk is dat je bij het maken van je zeep je de loogkristallen beetje bij beetje toe voegt aan je water onder voortdurend rustig roeren met een lepel. Op deze manier kunnen je kristallen zich niet vastzetten op de bodem. Voeg NOOIT het water toe aan je loogkristallen. Want dit geeft een soort fontein waardoor het met een kracht uit je maatbeker komt. Blijf rustig roeren met je lepel tot je kristallen volledig opgelost zijn! Dit is zéér belangrijk anders zetten de kristallen zich vast op de bodem en ga je knoeien.

Hou er ook rekening mee dat er energie onder de vorm van warmte vrijkomt bij dit proces van menging. Dit is trouwens ook de reden waarom je met koelkast koude infusen of water werkt.

Zet je loog water op een veilige plaats en laat afkoelen tot 45°C. Ik had geluk dat het buiten lekker vroor waardoor ik mijn loog water iets rapper gekoeld kreeg. Je moet toch rekenen op minstens een 30 minuten tot langer.

Derde stap

Als je loog water en je plantaardige olie allebei 45°C zijn dan voeg je het loog water in een dun straaltje onder voortdurend roeren met een garde toe aan je plantaardige olie. Je moet blijven roeren tot je een dikke yoghurt massa krijgt. Als je loog water volledig is toegevoegd dan gebruik je best een mixer om alles wat sneller te laten gaan.

Stop af en toe wel met mixen om het resultaat te bekijken want met een mixer versnel je de verzeping enorm. Als je een mooi dik yoghurt beslag hebt dan kan je de etherische olie en eventuele bloemen en bladeren toevoegen. Natuurlijk ga je nu niet meer mixen maar alles met een klopper mooi onder elkaar zetten. Mocht je beslag weer wat dunner zijn, blijf dan kloppen tot het weer de gewenste dikte heeft.

Vergeet ook niet je zijkanten goed mee te schrapen om tot een goede zeep bar te komen.

Vierde stap

Wanneer je zeep beslag volledig klaar is dan is het tijd om dit mengsel in je zeep mal te gieten. Belangrijk is dat het afkoelingsproces zo traag mogelijk verloopt. Zo kan je mengsel perfect verzepen door eerst door een “gel-fase” te gaan. Mocht je mengsel te snel afkoelen dan komt de gel-fase niet tot in de randen. Hierdoor ontstaan er donkere randen of kringen in je zeep bar. Tijdens deze gel-fase wordt de zeep erg warm.

Ik gebruik een isolerende bak van styrofoam (sterefon) platen om het proces van afkoeling zeer langzaam te laten gebeuren. Heb je dit niet dan kan je altijd je zeep mal wikkelen in handdoeken en een fleece deken. Zet je mal ook niet in een koude ruimte maar zorg dat het voldoende warm staat.

Vijfde stap

Opruimen en afwassen hoort natuurlijk ook bij het maken van een zeep bar. Vergeet zeker niet je veiligheidshandschoenen aan te doen. Want je weet dat je materialen nog verse loog bevat dat niet verzeept is. Ik heb mijn materialen eerst een keer goed gespoeld en afgewassen. Vervolgens heb ik mijn afwaswater ververst en alles nog een keertje afgewassen.

Zesde stap

Na 20 tot 32 uur ga je de zeep bar uit je zeep mal halen om te versnijden in 10 stukken. Deze zeep stukken moeten wel nog 4 weken rijpen op een droge plaats. Zo kan het overtollige water alsnog verdampen. Ook eventuele loogkristallen die nog niet verzeept zouden zijn, geef je hiervoor nog een kans tijdens dit rijpingsproces.

Tijdens het drogen is het ook belangrijk de zeep zo’n 2 maal per week te draaien. Zo kan elke kant van je zeep goed drogen. Je kan ze ook rechtop zetten.

Je zeep bar is door het rijpingsproces zéér mild. Hierdoor verzorgt het je huid zonder het te belasten of te irriteren.

Waarschuwingen

Etherische oliën zijn zéér krachtige oliën vanwege een complex mengsel met meer dan 100 moleculen. Hou zeker in je achterhoofd dat 1 druppel etherische olie een sterk geconcentreerd product is van kilo’s plantenmateriaal.

Hoewel mijn zeep bar slechts 1% etherische olie bevat, moet je toch best opteren voor andere etherische oliën:

• tijdens de zwangerschap
• bij baby’s en kinderen onder de 6 jaar
• epilepsie gevoelige personen

Extra tip

Deze zeep bar vind ik een absolute topper maar 10 dezelfde zepen vind ikzelf toch een beetje jammer vermits ik zo graag experimenteer. Daarom ga ik de volgende keer eens een half recept maken. Ook ga ik werken met een maceraat en een infuus. In het “zeepboek” staan ook verschillende recepten en kan je alvast inspireren tot het maken van een geweldige zeep zoals een dennen zeep bar.

De ovale zeep mallen staat nu absoluut op mijn aankooplijst als nummer 1. Zo kan ik nog verschillende toevoegingen doen zodra mijn mengsel klaar is om te storten in de mallen. Op deze manier maak je toch weer een heleboel verschillende zeepjes met 1 mengsel.

Eindconclusie zeep bar

Deze natuurlijke zeep bar bevat door het “cold process” nog al het goede van je koudgeperste plantaardige oliën en vetten. De vetzuren, glycerol en onverzeepbare bestanddelen maken deze zeep nu net zo bijzonder.

Deze zeep bar gaat je huid hydrateren, verzorgen, verzachten en natuurlijk ook reinigen.

Mocht je toch nog met vragen zitten, stel ze gerust en ik help je graag verder 🙂