Heermoes is een boost voor je bindweefsel en dit is te danken aan de overvloed aan mineralen in deze plant. Vooral silicium is opvallend veel aanwezig en is onmisbaar voor de mens. Het speelt een rol bij de opbouw van je bindweefsel, botten, huid, nagels, haren en nog zoveel meer.

Vele zullen heermoes eerder beschouwen als een lastig te verwijderen onkruid omdat de wortels diep ondergronds woekeren. En er is natuurlijk ook nog de voortplanting door middel van de sporen.

Heermoes is een zéér sterke plant en heeft vele natuurrampen en klimaatveranderingen overleefd. Dit is allemaal te danken aan silicium wat de plant ongevoelig maakt voor dit alles.

Waar komt de naam heermoes (Equisetum arvense) vandaan?

De Latijnse naam “Equisetum” is afgeleid van “equus” wat “paard” betekent en “setrum” wat verwijst naar “staart”. Heermoes synoniemen zijn dan ook: paardenstaart, akkerpaardenstaart en soms noemt men deze plant ook katten- of vossenstaart.

“Arvense” is een afgeleide van “arvum” en betekent “akker of bewerkt veld”. Dit duidt op de veel voorkomende groeiplaats van deze plant op landbouwgronden of aan de rand ervan.

“Heermoes” zelf is een verbastering van “haarbuis” en wijst op de holle stengel of van het woord “herde” wat duidt op “kudde”. Deze plant vind je meestal samen in groep en niet alleen.

Verwar heermoes niet met lidrus

Heermoes (Equisetum arvense) is hoger, heerlijk en niet giftig. Maar vergis je niet met de lidrus (Equisetum palustre) want deze is lager, link en wel giftig. In het begin stadium is de heermoes gemakkelijk te onderscheiden van de lidrus maar in het tweede stadium lijken ze hard op elkaar. Maar voor alles bestaat er een trucje dat ik graag met jullie deel.

Heermoes

De heermoes heeft 2 verschijningsvormen in het jaar. Rond maart – april verschijnen eerst de roodbruine tot strogele stengels met daarop een aar. Tegen mei – juni verschijnen pas de talrijke groene vertakkingen aan een groene stengel. Bij het eerste verschijnsel is de heermoes en de lidrus gemakkelijk te onderscheiden. Maar tegen het tweede verschijnsel is het al een opgave om het onderscheid te maken.

Toch zijn er trucjes om de juiste soort te herkennen. Maar ik moet wel toegeven dat ik voor mijn herbarium deze plant ook niet geoogst heb omdat ik het trucje nog niet onder de knie had. Maar natuurlijk help ik je nu graag op weg.

Lidrus

De lidrus komt ook in maart – april te voorschijn maar is op dit moment heel goed te onderscheiden van de heermoes. Deze heeft geen aar en heeft ook meteen een groene stengel. Bovendien bevat deze lidrus palustrine (alkaloïden) en heeft een toxische werking. Lidrus en holpijp vind je meestal ook terug in een vochtig gebied zoals moerassen.

Het onderscheid tussen de beide soorten

Om jullie het verschil te tonen, leg ik de 2 soorten naast elkaar waarvan de heermoes steeds aan de linkerzijde ligt en de lidrus steeds aan de rechterzijde!

Andere soorten Equisetum

Er zijn ook nog andere soorten in de familie van de Equisetum die niet eetbaar of bruikbaar zijn zoals:

• schaafstro (E. hyemale)
  • 40 tot 90 cm hoog
  • de holte van de stengel is meer dan 2/3 van de doorsnede van de stengel
  • sporenaar verschijnt pas in juni tot augustus op een groene stengel
• holpijp (E. fluviatile)
  • 30 cm tot 1 meter hoog
  • de holte van de stengel omvat bijna de doorsnede van de hele stengel en is glad maar geribd
  • groene of bruine gladde stengel met een aar
• bospaardenstaart (E.sylvaticum)
  • 15 tot 75 cm hoog
  • de holte van de stengel is ongeveer de helft van de doorsnede van de stengel
  • net zoals bij heermoes is er een sporenaar op de blad-groen-loze stengel

Het gebruikte deel en de belangrijkste inhoudsstoffen

De belangrijkste inhoudsstoffen:

• mineralen in overvloed
  • vooral silicium (als anorganisch mineraal (zoutvorm) en ook vooral als organisch kiezelzuur)
  • veel kalium
  • calcium / mangaan / magnesium / natrium / ijzer / zwavel / zink / selenium / chroom / cobalt en fosfor
• flavonoïden
  • quercetine
• saponinen
  • equisetonine / equisetogenine
• tanninen
• fenolzuren
• thiaminase
  • thiaminase is een enzym dat thiamine , vitamine B1, afbreekt maar hitte en alcohol breken dit enzym af. Een tinctuur van maximaal 25% alcohol of een decoct zijn dus perfecte verwerkingsvormen
• sporen van alkaloïden
  • nicotine
  • palustrine
  • palustrinine

Eerst een stukje anatomie van het lichaam

Bindweefsel is het meest voorkomende weefsel in je lichaam en heeft een steunende en bindende functie. Het zit onder meer in pezen, gewrichten, spieren, botten, wanden van je slagader, huid en nog zoveel meer.

Het bindweefsel zelf is opgebouwd uit fibroblasten en zijn de belangrijkste bindweefselcellen. Deze fibroblasten produceren belangrijke eiwitten (proteïnen) zoals collageen vezels, elastine vezels en reticuline vezels

• collageen vezels zorgen voor stevigheid en structuur en zijn sterk en buigzaam
• elastine vezels zorgen voor elasticiteit en zijn veerkrachtig, soepel en rekbaar
• reticuline vezels zorgen voor een netwerk van draadjes tussen de collagene en elastine vezels en geven steun

Het belang van de mineralen in heermoes op je bindweefsel

Heermoes draait vooral rond de mineralen en voornamelijk “het silicium verhaal” maar daarnaast spelen natuurlijk ook de andere inhoudsstoffen een grote en ondersteunende rol. Deze mineralen en spoorelementen in heermoes hebben een belangrijke functie in je gezondheid en welzijn van je lichaam want ze zijn:

• onmisbaar als cofactor in vele verbindingen (als co-enzym voor de werking van je enzymen en andere eiwitten)
• bouwstenen van vele verbindingen zoals hormonen, enzymen, bloedcellen en het skelet
• aanwezig voor de groei en de vervanging van je weefsels (botweefsel, pezen, spieren, kraakbeen, bloedvaten, gewrichtsbanden, huid, …)
• antioxidanten en bieden bescherming aan je lichaam
• belangrijk voor een osmotisch evenwicht zoals een constante pH-waarde in je lichaam
• onmisbaar in de elasticiteit van je bloedvaten, huid en pezen en geven ook stevigheid aan het bot, kraakbeen en bindweefsel

Het element silicium is het rijkst in de aardkorst aanwezig na het element zuurstof. Dit silicium oxideert gemakkelijk tot silica, ook siliciumdioxide genoemd. Samen met water vormt silica kiezelzuur zoals bijvoorbeeld het orthokiezelzuur. Orthokiezelzuur in vloeibare vorm wordt het beste opgenomen in ons lichaam ter hoogte van onze darmen. Zo wordt het door het bloed vervoerd en via de urine later weer uitgescheiden.

In ons lichaam komt silica voor in drie vormen: gebonden aan een eiwit, gebonden aan een vet en een water oplosbaar silica. De totale hoeveelheid die voorkomt in ons lichaam is gering maar oh zo belangrijk.

De gezondheidsvoordelen van heermoes

Heermoes is een ware boost voor je bindweefsel en hierdoor:

• herstelt, versterkt en versoepelt je bindweefsel en stimuleert ook de aanmaak ervan
• verhoogt het ook je weerstand van je bindweefsel tegen ontstekingen
• remt het je verouderingsproces in je bindweefsel af
• bevordert heermoes ook de wond genezing

Algemeen zorgt heermoes ook nog eens voor vele andere nodige mineralen die belangrijk zijn voor je lichaam.

Buiten heermoes zijn er nog andere planten die veel silicium bevatten zoals:

Gunstig voor je haar, nagels en huid

Silicium is essentieel voor de aanmaak van je keratine en collageen in je haar, nagels en huid. Het geeft je haar weer glans en bevordert je haargroei. Ook je nagels worden van silicium weer mooi, glad en sterk. En je huid ziet er weer strak en soepel uit. De brandnetel is hiervoor ook een perfecte vervanger.

In te zetten bij:

• droog, dun en dof haar
• broze en gebarsten nagels
• rimpels en een slappe huid

Gunstig voor je bindweefsel, gewrichten, botten, pezen, vaatwanden en tanden

Silica is haast in alle weefsels in je lichaam aanwezig en is essentieel voor je celgroei. Het helpt om je botten weer sterker te maken en je botdichtheid te behouden door mee te werken aan het bot mineralisatie proces. Het is zelfs belangrijk als preventie van osteoporose doordat het de opname van calcium in je botten bevordert. De brandnetel kan hier ook perfect voor gebruikt worden.

Zelfs na een fractuur helpt silicium het weefsel te herstellen en natuurlijk ook weer de opname van calcium te bevorderen. Smeerwortel (Symphytum officinale) bevat dan wel geen silicium maar is een krachtige EHBO-plant bij fracturen omwille van zijn helende eigenschappen.

Heermoes zorgt tevens voor het verstevigen van de vaatwanden en houdt deze vaatwanden ook soepel. Bovendien remt silicium het verouderingsproces in deze weefsels af. De flavonoïden hebben ook een beschermende functie naar de capillairen toe en verminderen de permeabiliteit ervan. Ook stimuleren deze je bloedsomloop naar je hersenen en bevatten ze goede antioxidanten. Planten zoals de hondsroos en de blauwe bosbes zijn ook goed voor je vaatwanden.

Een tekort aan silicium heeft ook een invloed op je gebit want hierdoor krijg je zwakke tanden of anders gezegd tandbederf. De bloedvaatjes in je tandmerg zorgen voor voldoende aanvoer van mineralen en vitaminen en houden je tanden op deze manier gezond. Je tandmerg zelf wordt beschermd door een iets sterkere laag, deze noemt men het tandbeen of dentine. Deze laag kan je vergelijken met je botten en bevat veel hydroxy-apatiet (een duo van calcium en fosfor). Ook de brandnetel is hiervoor geschikt als vervanger van heermoes.

In te zetten bij:

• osteoporose en een broos beendergestel
• het herstel van fracturen zoals blessures, kneuzingen, verzwikkingen, …
• reumatische aandoeningen
• hart- en vaatziekten (voorkomt aderverkalking)
• zwak gebit

Heermoes als diureticum

Heermoes is ook licht vocht afdrijvend maar dan kan je misschien beter werken met de planten in een voorjaarskuur. Voorjaarskuren worden al sinds mensenheugenis gebruikt omwille van de bloed reinigende en ontgiftende werking. Door het hoge gehalte aan mineralen (vooral ook de kaliumzouten) in heermoes is er geen verlies aan mineralen wanneer het urinezuur uit de weefsels naar de bloedbaan gedreven wordt en zo via de nieren ons lichaam verlaat. Heermoes is trouwens ook bindweefsel versterkend op de slijmvliezen van je urinewegen.

Daarom kan je heermoes ook inzetten bij:

• milde nier- en blaasontstekingen
• preventief tegen nierstenen of -gruis
• oedeem

Gebruik en dosis van je heermoes

Gebruik heermoes als de jonge groene stengel verschijnt en de zijtakjes nog omhoog wijzen. Deze jonge stengels bevatten het hoogste gehalte aan silicium en zijn op dit moment ook het best opneembaar in je lichaam.

De aangewezen gemiddelde dagdosis voor inwendig gebruik is het equivalent van 6 gram vers kruid of 3 gram gedroogd kruid waarvan 15 à 20% van het drooggewicht mineralen zijn. Hiervan is 5 à 8% organisch kiezelzuur. Gemiddeld krijg je dus 68,4 mg silicium (organisch kiezelzuur) per dag binnen.

Thiaminase is een enzym dat thiamine, vitamine B1, afbreekt maar hitte en alcohol breken dit enzym af. Een tinctuur van maximaal 25% of een decoct zijn dus 2 perfecte verwerkingsvormen voor heermoes bij inname.

Wil je een heermoes crème, gel of shampoo maken dan werk je ook met het decoct maar dit ga je dan verwerken in een cosmetica.

Recept decoct

Vermits we thiaminase willen vermijden, gaan we werken met een decoct. Neem 6 gram heermoes en overgiet deze met 1 liter water. Laat alles zo’n 10 tot 15 minuten zachtjes koken en nadien nog even afkoelen. Daarna zeef je het decoct en drink nu gedurende de dag dit heermoes decoct.

Recept tinctuur

Maak een 1:5 verhouding in maximaal 25 à 30% alcohol (jenever of alcohol 96% verdund met gedestilleerd of gedemineraliseerd water). Dit wil zeggen 1 deel heermoes kruid en 5 delen alcohol. Door het lage alcoholgehalte ga je vooral de mineralen extraheren.

Recept heermoes tinctuur:

• 15 gram heermoes
• 75 gram alcohol

Vergeet voor het starten ook niet je materialen te ontsmetten!

Je zelfgemaakte heermoes tinctuur is nu klaar voor gebruik 🙂

Deze tinctuur kan je 1 tot 2 jaar bewaren maar vermits lange bewaring verlies van je inhoudsstoffen betekent, kan je maar best niet te veel maken.

Dosis van je heermoes tinctuur:

Om tot een werkzame dosis te komen, zou je 6 gram kruid per dag moeten gebruiken (planten equivalent). Vermits we een 1:5 verhouding gemaakt hebben, moet je deze 6 gram maal 5 doen want we hebben onze heermoes 5 maal verdund. 1 gram tinctuur zijn ongeveer een 20 druppels. Dus moeten we 6 gram heermoes maal 5 en maal 20 doen om het aantal druppels te berekenen.

Je zou 600 druppels per dag moeten innemen, verdunt in water:

• 3 keer 200 druppels (dit is 3 keer 2 koffielepels)

Gebreksverschijnselen

Er is geen officiële ADH (Aanbevolen Dagelijkse Hoeveelheid) voor silicium vastgelegd.

Bij gebrek aan silicium uit het zich in:

• demineralisatie van je botten en gebit
• een verminderde conditie van je haar, huid en nagels
• het minder goed herstellen van breuken, verstuikingen en kneuzingen en is er ook minder callusvorming

Te veel silicium is schadelijk

Zoals ik wel vaker zeg: “te veel is nooit goed”! Dit geldt natuurlijk ook voor silicium. Hoge concentraties vergiftigen op den duur het lichaam. Dit geldt trouwens voor heel veel zaken en net daarom moet je met voedingssupplementen of andere verwerkingsvormen nooit overdrijven. Hou je dus steeds aan de dosis die vermeld wordt.

Vergeetachtigheid, zenuwaantasting, nierfalen, moeheid en andere symptomen kunnen wijzen op een vergiftiging.

Wees er ook zeker van dat je met heermoes te maken hebt en niet met lidrus of een andere soort Equisetum want deze zijn giftig! Als alternatief zou je natuurlijk ook de brandnetel kunnen gebruiken 🙂

Heermoes en paarden

Heermoes is giftig voor paarden omwille van de thiaminase en veroorzaakt zenuwafwijkingen en een wankele achterhand door het verzwakken van de achterbenen.

Ook andere herkauwers zoals runderen en schapen kunnen hiervan hinder ondervinden. Vooral de lidrus is hiervoor verantwoordelijk.

Waarschuwingen bij heermoes

Niet gebruiken tijdens de zwangerschap en bij het geven van borstvoeding door het ontbreken van extra informatie.

Omwille van het mild diuretisch effect dienen nier-, bloeddruk- en hartpatiënten hierbij rekening te houden en te overleggen met een arts. En hou er ook rekening mee dat er een interactie is met geneesmiddelen die deze personen nemen.

Heermoes kan de stolbaarheid van je bloed ook doen toenemen dus personen met stoornissen in de bloedstolling moeten hiermee ook rekening houden.

Kinderen onder de 12 jaar vermijden best het gebruik van heermoes.

Eindconclusie heermoes

Heermoes is een boost voor je bindweefsel en dit is vooral te danken aan de overvloed aan mineralen in deze plant die voor een mens onmisbaar zijn. “Het silicium verhaal” is hierbij héél belangrijk maar ook de andere inhoudsstoffen spelen een grote en ondersteunende rol.

Deze heermoes draagt bij tot de opbouw van je bindweefsel, botten, huid, nagels, haren en nog zoveel meer.

Heb je nog vragen, stel ze gerust en ik help je graag verder 🙂