Tijm is een aromatische geurende plant die verlichtend werkt bij aandoeningen van de keel en luchtwegen zoals verkoudheden, bijholte ontstekingen, luchtwegen infecties, keelpijn, hoesten, … Een hoestsiroop en infuus gemaakt op basis van tijm is ook aangewezen voor kinderen en niet enkel voor volwassenen.

Tijm bezit eigenschappen die de longen beschermen tegen micro-organismen, ontstekingen verminderen, de weerstand verhogen, slijmen oplossen en het hoesten verminderen.

Bovendien kan je tijm ook gebruiken als je een moeilijke spijsvertering hebt die gepaard gaan met een opgezette buik, winderigheid en krampen.

Waarvan komt de naam Thymus vulgaris?

Er bestaan verschillende meningen over de naam Thymus.

Volgens het oude Egypte zouden de ontsmettende eigenschappen heilzaam geweest zijn voor de lijkwassingen en het balsemen van de lichamen.

Terwijl het voor de Grieken eerder een ceremoniële betekenis had bij de offering.

In tijden van de pest doopten de artsen hun monddoeken in een mengsel van tijm, rozemarijn, salie en lavendel om zichzelf te beschermen als men in contact moest komen met patiënten of overledenen. Dit omwille van de sterk desinfecterende (ontsmettende) eigenschappen.

Welk deel van tijm oogst men?

Welke actieve inhoudsstoffen bevat tijm?

Een aromatische plant zoals tijm is in de eerste plaats geliefd om zijn etherische olie met de fenolen thymol en carvacrol.

Ook nog belangrijk zijn de:

• de flavonoïden
  • apigenine
• triterpeenzuren
• fenolzuren
  • rozemarijnzuur
• tanninen
• saponinen
• irridoïden

De etherische olie die in de plant zit en een waterig aftreksel (of hydrolaat) samen zorgen voor het hoest remmende resultaat. Dit is niet de pure etherische olie die bekomen is door stoomdestillatie want deze werkt veel krachtiger omdat deze een zeer geconcentreerde etherische olie is. Het gaat hier om de etherische olie die in de plant zelf zit.

Wat doet het voor je luchtwegen en keel?

Tijm heeft een zeer verzachtend effect en is weldadig voor de luchtwegen en de keel. Het beschermt je tegen het woekeren van virussen en bacteriën die verantwoordelijk zijn voor de pijn en het algehele ongemak, vermoeidheid of ziekte (algemene malaise). Bovendien versterkt het ook je immuunsysteem. Tijm zorgt ervoor dat slijmen beter opgehoest kunnen worden en vermindert de krampachtige samentrekking tijdens het hoesten. Men noemde vroeger tijm niet voor niks “het antibioticum voor het arme volk”.

De etherische olie in tijm heeft een antimicrobiële werking (antibacterieel en antiviraal). Het werkt ontsmettend naar allerlei problemen van de luchtwegen veroorzaakt door de micro-organismen.

Maar niet alleen de etherische olie, ook de tanninen en saponinen zijn heel belangrijk voor het expectorerend effect (slijm ophoestend bevorderend). De werking berust op de gastro-pulmonale reflex. De nervus vagus (hersenzenuw) geeft een signaal naar het parasympatisch zenuwstelsel zodat er meer slijmproductie en een betere slijmverwijdering op gang komt door de verlaging van de oppervlaktespanning van het slijm. De trilhaartjes die zich in onze luchtwegen bevinden, bewegen het slijm van de luchtwegen naar de keelholte waardoor je ze kan verwijderen door uitspuwing.

De tanninen vormen tevens ook een beschermlaagje op onze slijmvliezen zodat het onderliggende ontstoken weefsel zich kan herstellen en de overdreven secretie (afgifte) van slijmen wordt afgeremd. Tanninen gaan zich ook fixeren (vastzetten) op de receptoren van het micro-organismen waardoor het micro-organismen zelf niet meer kan binden op onze celmembranen. Hierdoor rem je de micro-organismen af of maak je ze onschadelijk waardoor ze zich niet langer meer kunnen vermenigvuldigen.

De krampwerende en ontsteking remmende eigenschappen

De relaxerende werking op onze luchtwegen is te wijten aan de etherische olie, flavonoïden en het rozemarijnzuur in het fenolzuur. Deze gaan de werking van GABA versterken en ondersteunen. GABA (gamma-aminoboterzuur) is een neurotransmitter die er mede voor zorgt dat de spieren van het ademhalingsstelsel beter kunnen ontspannen in plaats van te verkrampen. Het zijn dus GABA-agonisten en zorgen ervoor dat er meer afgifte is van deze neurotransmitter. En ze zorgen ook dat GABA langer aanwezig blijft in het lichaam door de afbraak ervan te remmen.

Het ontsteking remmend effect ontstaat door al de bovengenoemde eigenschappen.

De verzachtende en verlichtende werking op talrijke aandoeningen van de keel en luchtwegen zijn te danken aan het totem effect van tijm en niet van de afzonderlijke inhoudsstoffen. Het versterkt de longen, het lost slijmen op en verhoogt ook nog eens de weerstand. Tijm bezag men vroeger als “antibioticum” van het arme volk.

Aroma diffuser met etherische olie van tijm

Pure etherische olie is een zeer krachtige olie vermits er voor de etherische olie van tijm wel tot 140 kilo plantenmateriaal nodig is om 1 liter etherische olie over te houden. Wees dus altijd voorzichtig bij de dosering en gebruik deze olie nooit onverdund! Het gebruik van deze tijm etherische olie moet vermeden worden bij baby’s en kinderen maar best ook bij een zwangerschap.

Je kan de etherische olie van tijm in een aroma diffuser gebruiken om de ziektekiemen in de lucht te doden. De lucht in de kamer wordt tevens ook bevochtigd en ontsmet alsook jouw luchtwegen door het inademen van deze lucht. Slechts enkele druppels zijn voldoende om tot resultaat te komen.

Voor kinderen zou je deze etherische olie van tijm kunnen mengen met volgende etherische oliën:

• zoete marjolein (Origanum majorana): niet te gebruiken bij astmatische aandoeningen
• neroli, ook oranjebloesem genoemd (Citrus aurantium var. amara)
• echte lavendel (Lavandula angustifolia)
• tea tree (Melaleuca alternifolia)
• grove den (Pinus sylvestris)

Voor volwassenen zou je volgende etherische oliën extra kunnen bijvoegen:

• grove den (Pinus sylvestris)
• mirre (Commiphora myrrha)
• niaouli (Melaleuca quinquenervia var. cineol)
• eucalyptus (Eucalyptus globulus)

Inhalatie via stoom

Een tweede maar ook goede optie zou inhalatie via stoom kunnen zijn. Via de stoom wordt het slijm in jouw luchtwegen ontsmet. Het is vaak een goede en gemakkelijke mogelijkheid bij alle vormen van verkoudheid. Het bevordert de slijmafvoer waardoor het hoesten verlicht wordt en het werkt ook immuun stimulerend. Nog een groot voordeel is dat na het stomen de lucht in jouw huis ook gereinigd is van micro-organismen.

• Voeg 3 tot 4 druppels etherische olie van tijm toe aan een halve liter pas gekookt water. Neem tijdens het stomen een grote handdoek en leg deze over het hoofd en over de kom. Door middel van de stoom gaan de neusgangen wijder staan waardoor de bestanddelen van tijm in het bloed terecht komen. De eerste seconden is het even wennen maar daarna zal het prettig zijn. Doe dit gedurende maximaal 10 minuten en maximaal 2 maal per dag.

Pure etherische olie van tijm is geen kinderkruid, gebruik dan één van de bovengenoemde etherische oliën!

Tijm siroop

Tijm siroop is kleverig en legt een dun laagje op de slijmvliezen waardoor de slijmvliezen zich beter kunnen herstellen en de inhoudsstoffen van tijm beter hun werk kunnen doen ter plaatse.

Door het hoge suikergehalte verdoezelen ze vaak onaangename smaken wat het voor kinderen en volwassenen een stuk aangenamer maakt bij inname. Een hoestsiroop op basis van tijm mag zelf door kinderen worden ingenomen.

Infuus (thee) met honing

In de volksmond wordt er altijd het woord thee gebruikt maar eigenlijk is alleen de Chinese theeplant “Camellia sinensis” de naam waardig. Al de rest van waterige aftreksels noemt men infusen.

• Laat een halve liter water koken en dan een 5 tal minuten afkoelen
• Overgiet nu 20 gram tijm en laat ongeveer 10 minuten trekken en dek af met een deksel
• Wil je er honing bij voegen, wacht dan tot het tijm infuus zo’n 40°C is om de waardevolle enzymen en de antibiotische stoffen in je honing niet stuk te maken

Wil je honing van goede kwaliteit ga dan zeker langs bij een imker. Een gouden tip: enkel acacia- en dennenhoning zijn vloeibare honingsoorten. Al de rest versuikerd maar dit doet niks aan de werking van de enzymen en de antibiotische stoffen.

Koop je in de winkel of elders honing die na maanden niet begint te versuikeren dan kan je er zeker van zijn dat deze een verhitting hebben ondergaan wat ten koste gaat van de werking van de honing. Het enige wat je hiermee nog kan doen, is het gebruiken als suiker vervanger.

Kan je tijm ook inzetten voor het spijsverteringsstelsel?

Zoals de meeste kruiden in jouw tuin is tijm ook inzetbaar voor het spijsvertering bevorderd effect. Vooral bij vette en zware maaltijden zal het een verlichtend gevoel geven.

De irridoïden in tijm zijn bittere stoffen die via een reflex actie via het autonoom zenuwstelsel geregeld worden. Door het prikkelen van de bitter receptoren in de smaakpapillen van de mond verhoogt de nervus vagus (hersenzenuw) de productie en afgifte van speeksel, maagsappen, gal, pancreassappen, darmsappen en toename van de peristaltiek van de maag en darmen.

De krampwerende eigenschap ontstaat door de gladde spieren van de maag en de darmen te ontspannen waardoor de overdreven peristaltiek (samentrekking en ontspanning) verlaagt.

Het wind verdrijvend effect werkt door ontspanning van de sluitspier (sfincter) van de slokdarm en de dikke darm waardoor de gassen die ontstaan zijn tijdens de spijsvertering kunnen ontsnappen.

Wanneer kan je de inname het best vermijden?

Het gebruik van pure etherische olie inwendig is altijd af te raden. Door de stimulerende eigenschappen van de pure etherische olie is tijm af te raden tijdens de zwangerschap, bij hartinsufficiëntie en hoge bloeddruk.

Is tijm winterhard en hoe onderhoudt je deze vaste plant?

Alle tijmsoorten zijn winterhard en meerderjarig. Zoals de meeste kruiden houden ze van een zonnig plaatsje en een goed doorlaatbare bodem. Tijm is een plant die zeer goed tegen de droogte kan.

Meeldauw en witvlieg (motluis) is een echte plaag voor tijm. Ik gebruik in het voorjaar altijd een mengsel van water waarin look is gemengd om mijn tijm mee te besproeien. Look bezit antimicrobiële eigenschappen die deze beestjes wegjagen en doden zonder met schadelijke gifstoffen te moeten werken.

• Kneus 1 volledige bol look (niet 1 teentje) en giet er 1 liter kokend water over
• Laat dit mengsel minimum 24 uur tot maximum 48 uur staan
• Zeef het water om te kunnen gebruiken in een sproeier
• Verdun nog eens extra met 2 à 3 liter water alvorens te gebruiken

Misschien ook een tip hoewel ik dit zelf nooit gebruik maar mijn ouders wel, is water met brandnetels. Mijn vader behaalt hier super resultaten mee! Verse brandnetels bevatten histamine en mierenzuur die insecten beschadigen en verwarren waardoor je van deze beestjes verlost bent.

• Neem een goede bussel brandnetel en giet er lauw of koud water over zodat de brandnetels goed onderstaan
• Laat dit mengsel minimum 24 uur trekken
• Zeef het water om te kunnen gebruiken in een sproeier
• Als je het langer dan 24 uur laat staan verdun het dan nog eens extra met water

Tijm oogsten, drogen en bewaren

Vermits dat tijm ook een keukenkruid is dat ikzelf ook veel gebruik, zorg ik altijd dat ik de winter door kan door middel van droging. Het is een veelzijdig kruid dat in vele gerechten niet mag ontbreken.

Tijm versus citroentijm

Er bestaan verschillende varianten van tijm. Ikzelf heb als favoriet in de keuken de citroentijm (Thymus x citriodorus). De x in de botanische naam slaat op de kruising. De inhoudsstoffen zijn dan ook verschillend met de echte tijm. Enkel de Thymus zygis (rode tijm) wordt naast de echte tijm medicinaal gebruikt.

Eindconclusie

Heb je ook wel eens bij de apotheker gestaan met de vraag: is het een droge of een slijmerige hoest? Tijm is werkzaam voor een hoest die gepaard gaat met slijmen en zorgt ervoor dat het ophoesten van dit slijm gemakkelijker gaat. Tegelijkertijd bestrijdt tijm de ziektekiemen zodat ze zich niet meer kunnen hechten aan onze celmembranen.

Dit kruid verzacht de symptomen die gepaard gaan met luchtweg infecties, griepachtige aandoeningen, bijholte ontstekingen, een pijnlijke keel en hoesten. Het versterkt ook het immuunsysteem en pept je snel weer op.

Je zou tijm ook nog kunnen combineren met rode zonnehoed (Echinacea purpurea) en de zwarte vlier (Sambucus nigra).

Mocht je nog vragen hebben, stel ze gerust en ik help je graag verder 🙂