Voetschimmel, ook tinea pedis genoemd, of in de volksmond zwemmerseczeem of atleetvoet, is een schimmelinfectie die vaak voorkomt. Meestal worden (jong) volwassenen en tieners getroffen en zelden kinderen. Deze schimmel tast vooral de huid tussen de tenen aan maar kan ook andere delen van je voet of huid infecteren.

Wat is voetschimmel nu precies?

Voetschimmel behoort tot de groep micro-organismen en hebben sporen om zich voort te planten. Deze voetschimmel is als volgt in te delen:

• Domein = Eukaryota, ook Eukaryoten of Eucarya genoemd
  • micro-organismen waarvan iedere cel een celkern bevat en de cellen bevatten ook een celwand
• Rijk = Fungi
  • schimmel
• Stam = Ascomycota, ook ascomyceten genoemd
  • zakjeszwammen met sporenzakjes
• Klasse = Eurotiomycetes
• Orde = Onygenales
  • bezitten enzymen om de keratine te verteren en als voedsel te gebruiken, net daarom kunnen ze groeien op onze huid, haar en nagels
• Familie = Arthrodermataceae
  • deze familie bevat 9 dermatofyt-geslachten
• Geslacht = Trichophyton / Epidermophyton en Microsporum
• Soort = Trichophyton rubrum (meest voorkomende soort die voetschimmel veroorzaakt) / Epidermophyton floccosum en Microsporum canis

Hoe raak je besmet met deze schimmel?

Voetschimmel is zeer besmettelijk en kan rechtstreeks maar ook onrechtstreeks overgedragen worden.

• Direct lichamelijk contact met deze voetschimmel zorgt voor een rechtstreekse overdracht
• De onrechtstreekse overdracht gebeurt door middel van sporen. Deze sporen blijven hangen in kousen, schoenen, handdoeken, … maar ook op vloeren, muren en andere materialen en kunnen via deze weg dus onrechtstreeks worden overgedragen op andere personen of zelfs andere lichaamsdelen die in contact komen met de sporen

Deze schimmel gedijt uitstekend in een warme, vochtige omgeving zoals douches, kleedkamers, zwembaden en sauna’s. Hier kunnen ze groeien en zich ook voortplanten door middel van sporen. Deze sporen kunnen zelfs langdurig overleven onder zeer moeilijke omstandigheden. Komen je voeten in contact met de sporen of de schimmel dan zullen ze hieraan graag blijven plakken.

Niet direct panikeren want niet elke besmetting leidt tot een infectie. Enkel als de omstandigheden ideaal zijn, zal deze voetschimmel zich verder ontwikkelen.

Wanneer krijgt iemand voetschimmel?

Vooral de toestand van je huid is bepalend voor het infectie risico op voetschimmel. Warmte en een hoge vochtigheid in combinatie met een verminderde huid barrière vormen voor de schimmel een ideale voedingsbodem.

Een verminderde huid barrière kan veroorzaakt worden door:

• huidbeschadiging zoals een wondje
• overdreven hygiëne
  • Schimmelinfecties worden veroorzaakt als je huidflora verstoord geraakt door te veel hygiëne. Want op je huid wonen tal van schimmels, bacteriën en andere organisme die meestal elkaar in toom houden zodat je huid gezond blijft. Wanneer dit natuurlijk evenwicht verstoord geraakt of als je weerstand vermindert dan kunnen sommige van deze organisme zich ongestoord gaan vermenigvuldigen. Dit kan variëren tot 1 plaats maar ook tot meerdere plaatsen of grotere oppervlakte
• verminderde / verzwakte weerstand
• verstoorde zuurtegraad
  • wordt de zuurtegraad van je huid verstoord dan biedt je huid ook geen bescherming meer tegen deze schimmel (te veel zeep tijdens het wassen of je zeep niet voldoende afspoelen is vaak genoeg om je zuurtegraad te verstoren)

Welke personen zijn het meest kwetsbaar voor deze schimmel infectie?

Mensen met een verminderde huid barrière zijn in elk geval kwetsbaar maar ook:

• personen die vaak lopen in douches, kleedkamers, zwembaden en sauna’s
• sporters met hoge en dichte schoenen en die ook vaak gemeenschappelijke douches en kleedkamers gebruiken
• mensen met een zwakke of verminderde weerstand zoals ouderen, aids of kanker patiënten, patiënten die een transplantatie hebben ondergaan, …
• diabetici

Wat heeft deze schimmel nodig om te overleven op je voeten?

Een vochtige en een warme omgeving is nodig om een ideale broeibodem te vormen waar de voetschimmel zo graag in nestelt en leeft.

Om te overleven verteert deze schimmel je keratine door middel van enzymen. Deze keratine komt voor in de hoornlaag van je opperhuid (epidermis) maar ook in je nagels en in je haar zit er keratine. Keratine is dus de voedselbron voor deze schimmel.

Wat zijn de meest voorkomende symptomen van voetschimmel?

Een voetschimmel komt meestal voor tussen de tenen (de vierde en vijfde kleine teen) maar kan zich ook verspreiden naar de onder- en bovenzijde van je tenen of naar je voetzolen of zijkanten van je voeten.

Soms worden ook de teennagels aangetast, deze worden geel, bros (brokkelig) en dik (verkalkt). In dit geval spreek je van een schimmelnagel. Maar het omgekeerde kan ook dat een schimmelnagel deze voetschimmel veroorzaakt. Want beide worden veroorzaakt door dezelfde schimmel.

Symptomen:

• wit beslag tussen je tenen of voet (weke, witte huidschilfers)
• natte erosie
• pijnlijke, gebarsten en jeukende kloofjes
• pijnlijke, rode en rauwe plek
• onaangename geur
• blaasjes

Personen met een voetschimmel zijn ook gevoeliger voor ringworm van je liezen. Ringworm is geen parasiet maar ook een schimmelinfectie die je huid irriteert en ook ronde, jeukende, rode en schilferige plekken veroorzaakt. Ringworm is gemakkelijk te herkennen aan de ronde (ringvormige) zichtbare sporen die ze op je huid achterlaten.

Verdwijnt een voetschimmel vanzelf?

Een voetschimmel is zeer besmettelijk en het is zeer belangrijk als je voetschimmel hebt om deze te behandelen want het verdwijnt zelden uit zichzelf. En de behandeling moet ook voldoende lang worden doorgezet (minstens 4 tot 6 weken) want vroegtijdig stopzetten zorgt ervoor dat de sporenvorming zich gemakkelijk opnieuw vertonen. Het is niet omdat de symptomen verdwenen zijn dat de sporen weg zijn.

Schimmelinfecties die niet behandeld worden, leiden tot beschadiging van je huid (scheurtjes/wondjes) waardoor andere bacteriën je lichaam kunnen binnendringen. Maar ze kunnen zich ook verspreiden naar andere lichaamsdelen zoals oksels, liezen, handen, …en zelfs naar andere mensen.

Hardnekkige en ernstige voetschimmel moet altijd door een arts behandeld worden. Vaak worden er dan ook medicijnen voorgeschreven die langdurig oraal genomen moeten worden. Daarom is het belangrijk om voetschimmel te voorkomen of zo snel mogelijk te behandelen voor het uit de hand loopt.

Tips om voetschimmel te voorkomen

Voetschimmel treft vooral tieners en (jong) volwassenen en zelden kinderen. Veel transpireren en dichte, hooggesloten (sport)schoenen zijn ideale broeibodems. Maar ook met blote voeten door warme, vochtige ruimtes lopen zoals douches, kleedkamers, zwembaden en sauna’s zal besmetting bevorderen.

• Was dagelijks je voeten met weinig of geen zeep of gebruik een natuurlijke zeep die voorkomt dat je huidflora wordt aangetast en je zuurtegraad van je huid veranderd
  • spoel je zeep altijd goed af
  • droog pas als allerlaatste na het douchen je voeten af om verspreiding op andere delen van je lichaam te voorkomen en droog vooral ook tussen je tenen goed af
  • gebruik geen handdoek of andere zaken gemeenschappelijk met andere personen
  • was telkens je handdoek en kousen in heet water (60°C) en draai je kousen binnenste buiten tijdens het wassen om de schimmel goed te verwijderen
  • poets je douche grondig zodat er geen schimmel achterblijft voor de volgende persoon die gaat douchen
• Gebruik elke dag verse kousen en liefst katoenen of wollen kousen die je voeten droog houden en je zweet opnemen
  • katoenen en wollen sokken hebben natuurlijke vezels en absorberen vocht het beste want warmte en vocht is een ideale kweekplaats voor schimmels
  • bij zweetvoeten vervang je best een aantal keer per dag je sokken want het is belangrijk dat je voeten zweet of vocht vrij blijven
  • trek ondergoed nooit aan over je blote voeten maar trek eerst je sokken aan en dan pas je ondergoed
• Verlucht goed je schoenen en draag bij voorkeur liefst open schoenen zonder kousen zodat je voeten goed kunnen verluchten
  • draag schoenen die kunnen ademen zoals leren schoenen en vermijdt zeker schoenen van rubber of plastic die het ademen verhinderen en je voeten net doen zweten
  • zorg ook dat de schoenen niet knellen aan je voeten
  • laat je schoenen minstens 1 dag drogen en draag dus nooit 2 dagen achter elkaar dezelfde schoenen
  • behandel niet enkel je voeten maar ook je schoenen met een schimmeldodende spray of gebruik ontsmettingsalcohol van 70% want anders kan je nog jaren behandelen
• Draag altijd slippers als je naar plaatsen gaat waar deze voetschimmel goed gedijt zoals douches, kleedkamers, zwembaden en sauna’s

En nog een laatste tip maar zeker niet onbelangrijk: was je handen om verspreiding op de rest van je lichaam te voorkomen als je je voeten hebt aangeraakt.

Hoe behandel je voetschimmel op natuurlijke wijze?

Een antischimmel middel is het enige wat je kan helpen want een voetschimmel verdwijnt zelden uit zichzelf. Belangrijk is ook dat je voldoende lang na behandeld zelfs als je symptomen verdwenen zijn (minstens 4 tot 6 weken). Hou er wel rekening mee dat schimmelnagels moeilijker te behandelen zijn doordat de nagel zelf ondoordringbaar is. Deze behandeling vraagt vaak een aantal maanden.

Een crème, zalf en spray is pas werkzaam als het stoffen bevat die dodelijk zijn voor het micro-organisme en/of die de vermenigvuldiging van deze schimmel tegengaan. Is de schimmelinfectie zo hardnekkig dan zijn orale middelen vaak noodzakelijk en ga dan zeker langs bij een arts.

Smeer minstens 3 tot zelfs 5 maal per dag je voeten in met een antischimmel crème, zalf of spray.

Hou er ook rekening mee dat niet elk product even goed werkt voor iedereen en dat het soms een beetje zoeken is welk product bij u past. Vooral voorkomen is belangrijk en mag zeker niet uit het oog verloren gaan.

Planten die je kan inzetten

• Aloe vera (Aloë)
  • Aloë is een krachtige hulp voor je huid en deze geweldige plant wordt al van in de oudheid gebruikt in de plantengeneeskunde (fytotherapie). Aloë bevat zeer goede inhoudsstoffen en zelfs ureum en lignine waardoor het uiterst geschikt is bij een schimmelaandoening
  • Het kost je enkel de aankoop van deze plant en al de goede eigenschappen krijg je er zomaar bij
• Goudsbloem (Calendula officinalis)
  • Goudsbloem behoort tot de EHBO van de planten en mag in jouw apothekerskastje niet ontbreken. Deze plant heeft een breed werkingsgebied (antimicrobiële werking) en is effectief bij huidschimmels
  • Goudsbloem olie kan je gebruiken om te verwerken in een productje
• Knoflook (Allium sativum)
  • Knoflook heeft een krachtige schimmeldodende eigenschap omdat allicine die gevormd wordt door kneuzing van je look vrijkomt en een belangrijke kiemdodende werking heeft
  • Je kan knoflook persen en toevoegen aan je goudsbloem olie
• Mirre (Commiphora myrrha / Commiphora molmol) tinctuur
  • Mirre is een oliehoudende gomhars en bezit een antifungale werking omdat de etherische olie en de hars in deze gomhars een directe werking hebben om ziektekiemen te doden
  • Om een tinctuur te maken gebruik je wel alcohol van 96% om je harsen en etherische olie te extraheren en/of maak een olie maceraat
• Neem olie (Azadirachta indica)
  • Neem olie is niet alleen zeer effectief bij schurft maar ook bij een voetschimmel veroorzaakt door Trichophyton en andere geslachten waarbij het een schimmeldodende werking heeft
  • Je kan de olie mee verwerken in een productje maar hou er rekening mee dat de geur niet zo aangenaam zal zijn

Etherische olie die je kan gebruiken

• Citroen eucalyptus (Eucalyptus citriodora)
  • De citroen eucalyptus heeft een schimmeldodende werking en is ideaal om te gebruiken bij voetschimmel maar ook bij andere schimmelinfecties
  • Gebruik in totaal 3 tot maximum 10% in je product (voor volwassenen)
• Manuka (Leptospermum scoparium)
  • Deze etherische olie heeft een sterk schimmeldodend effect en is ook één van de meest effectieve oliën binnen de aromatherapie
  • Gebruik in totaal 3 tot maximum 6% in je product (voor volwassenen)
• Mirre (Commiphora myrrha / Commiphora molmol)
  • Ook mirre is een zeer effectieve etherische olie en heeft een schimmeldodende werking
  • Gebruik in totaal 3 tot maximum 8% in je product (voor volwassenen)
• tea tree (Melaleuca alternifolia)
  • Tea tree is één van de beste etherische oliën die een breed werkingsgebied heeft en is dus uitstekend om in te zetten bij voetschimmel. Deze etherische olie combineert een krachtige schimmeldodende werking met een grote huidvriendelijkheid
  • Gebruik in totaal 3 tot maximaal 4% in je product (voor volwassenen)

Etherische oliën zijn zéér krachtige oliën vanwege een complex mengsel met meer dan 100 moleculen. Voor 1 liter EO te distilleren is kilo’s plantenmateriaal nodig, wees dus uiterst voorzichtig. En volg nauwkeurig de doseringen op en gebruik deze oliën ook altijd verdund!

Vooral zwangere vrouwen, kinderen en baby’s moeten alvorens ze etherische olie gebruiken dus zeker de waarschuwingen lezen.

Andere hulpmiddeltjes

• Azijn of nog beter appelazijn
  • Helende en preventieve oplossing omdat schimmels niet houden van een zuur milieu
  • Appelazijn is ook azijn en dus zuur maar zit ook nog eens vol met fruitzuren, enzymen en goedaardige azijnzuurbacteriën “acetobacter aceti”
• Honing
  • Honing wordt al sinds mensenheugenis gebruikt voor het behandelen van allerlei soorten infecties en heeft ondertussen zijn geneeskrachtige werking wel bewezen
  • Bijen voegen enzymen toe aan de honing waardoor bacteriën en schimmels niet kunnen overleven in honing. Hierdoor verklaar je ook meteen de schimmel remmende werking van honing
  • Wil je honing van goede kwaliteit en een goede werkzaamheid ga dan zeker langs bij een imker. Een gouden tip: enkel acacia- en dennenhoning zijn vloeibare honingsoorten. Al de rest versuikerd maar dit doet niks aan de werking van je enzymen en de antibiotische stoffen in je imker honing. Koop je in de winkel of elders honing die na maanden niet begint te versuikeren dan kan je er zeker van zijn dat deze een verhitting hebben ondergaan wat ten koste gaat van de werking van je honing.
• Natuur yoghurt met goede bacteriën (Acidophillus-bacterie)
  • Yoghurt is ook zo’n oude remedie tegen schimmels omdat natuurlijke yoghurt ontstaat door levende melkzuurbacteriën zoals lactobacillus acidophilus en bifidobacterium (rechtsdraaiend melkzuur). Natuur yoghurt is trouwens ook zuur (pH 4-5) en schimmels houden niet van een zuur milieu
  • Deze yoghurt is een snelle remedie tegen voetschimmel omdat deze goedaardige micro-organismen in je yoghurt de schimmel onder controle houden
• Ureum
  • Ureum zorgt ervoor dat je huid beter het vocht opneemt en hierdoor ook weker wordt waardoor schilfers sneller verdwijnen
• Voetbad met etherische olie

Eindconclusie

Voetschimmel is zeer besmettelijk en dient steeds te worden behandeld. Warmte en vocht zijn ideaal om schimmels te doen groeien en zich te verspreiden via sporen. Voorkomen is belangrijk maar zit je toch met een voetschimmel dan moet je zeker starten met een behandeling.

Een crème, zalf of spay moet vooral de schimmel remmen waardoor verdere groei van deze schimmelcellen wordt afgeremd. Ook een schimmeldodend ingrediënt is belangrijk om zowel de schimmelcellen als de sporen te doden.

Heb je nog vragen, stel ze gerust en ik help je graag verder 🙂