Zelf je cosmetica maken, betekent ook dat je de vrijheid hebt om de kiezen voor ingrediënten die het beste aansluiten bij uw eigen wensen en huidtype.

De meeste cosmetica die beweren natuurlijk te zijn, bevatten toch vaak nog huid belastende stoffen. Deze producten hebben wel een lange houdbaarheid en lage kostprijs maar doen vaak meer slecht voor je huid dan goed.

Mijn overtuiging is dat natuurlijke ingrediënten dichter bij de huid staan en ook minder irriterend werken. Denk maar aan de kracht en diversiteit van de natuur. De keuze van je grondstoffen hangt af van waarvoor je het product wil gebruiken.

De definitie van cosmetica

Alle stoffen of preparaten die bestemd zijn om in aanraking te worden gebracht met de verschillende delen van het menselijke lichaamsoppervlak: de opperhuid, de beharing, het haar, de nagels, de lippen en de uitwendige geslachtsorganen of met de tanden en de mondslijmvliezen.

Deze dienen uitsluitend of hoofdzakelijk om te reinigen, te parfumeren, te beschermen zodat zij in goede staat blijven, het uiterlijk ervan te wijzigen of de lichaamsgeuren te corrigeren.

Verschillende bereidingsvormen van cosmetica

• Oplossingen
  • 1 of meer vaste stoffen, gassen of vloeistoffen verdeeld in een vloeistof waarvan de vloeistof dienst doet als oplosmiddel
  • zoals siropen, mondspoelingen, gezichtswater, massage olie en sprays
• Zalven, balsems en pasta’s
  • bestaat enkel uit een olie fase of een water fase samen met een stabilisator
  • balsems en zalven vormen een beschermlaagje op de huid en stimuleren zo het genezingsproces van je huid
  • denk maar aan lippenbalsems, goudsbloemzalf en tandpasta
• gelen
  • deze hebben een vloeistof en een gelvormer. Je hebt 2 soorten gelen: olie gelen en hydro gelen
  • zoals heemst gel (hydro gel), deo (hydro gel), shampoo (hydro gel) en douche olie (olie gel)
• emulsies
  • er is steeds een olie fase en een water fase samen met een emulgator aanwezig
  • iedereen kent ze: een crème

Wat zijn de verschillende ingrediënten in cosmetica?

Plantaardige olie of eigen maceraten

Koudgeperste plantaardige oliën zijn het meest vergelijkbaar met onze huid. Kies je voor minerale oliën, een bijproduct uit petroleum, dan zullen deze oliën de huidporiën afsluiten waardoor de huid niet meer kan ademen. Het niet meer ademen van de huid betekent ook dat gifstoffen in je lichaam blijven en niet afgevoerd worden door je huid. Ook de zuurstof opname via je huid wordt gestopt. Je raadt het al: dit is het begin van vele huidproblemen.

Emulgatoren

Het is niet mogelijk om olie en water te mengen, daarom maakt je gebruik van een emulgator. Deze beschikken over moleculen die over een hydrofiel (water liefhebbend) en lipofiel (vet liefhebbend) deel beschikken.

Emulgatoren zijn perfect in staat om de oppervlakte spanning te verminderen en een koppeling tussen het water en de olie te bouwen (bruggen). Met andere woorden: je laat het water in de olie zweven (of andersom).

• Je hebt W/O emulgatoren: dit zijn Water in Olie emulgatoren waarbij het aandeel aan olie groter is dan het aandeel aan water
• Je hebt ook O/W emulgatoren: dit zijn Olie in Water emulgatoren waarbij het aandeel aan water groter is dan het aandeel aan olie

Verdikkers of stabilisatoren

Een stabilisator maakt een emulsie minder gevoelig voor ontmenging. Met andere woorden: ze maken een emulsie minder onstabiel waardoor de textuur van je product behouden blijft.

Bovendien hebben deze ook nog eens huidverzorgende eigenschappen. Dit maakt ze waardevol om te gebruiken.

Gelvormers

Deze gebruik je om gelachtige producten te maken en dienen vaak ter vervanging van een emulgator en stabilisator. Dit wanneer er enkel een water fase of een olie fase is. De producten krijgen dan een hogere viscositeit (stroperig, gelvormig). Gebruik hier dan zeker de maximale dosering van je bewaarmiddel vermits je producten gevoeliger zijn voor schimmels.

Maar je kan ze ook gebruiken in emulsies om de viscositeit te verbeteren samen met je emulgator en/of stabilisator.

Werkstoffen

Deze zijn niet persé noodzakelijk in je cosmetica maar bij sommige huid problemen is het misschien wel interessant om ze mee te verwerken. Er zijn heel veel werkstoffen op de markt en afhankelijk van het probleem dat je wil aanpakken, zal je een keuze moeten maken.

Vitaminen

Vitaminen zijn niet alleen goed voor de huid maar sommige zijn ook waardevol om je cosmetica langer te bewaren. Vooral bij gebruik van plantaardige oliën die sneller ranzig worden, kunnen vitamine E de houdbaarheid verlengen.

Tincturen (kruidenextracten)

Tincturen gebruik je als aanvulling voor huid problemen. Je kan deze zelf maken met planten die aanleunen voor het aan te pakken probleem. De alcohol in je tinctuur zorgt er mee voor dat de werkzame stoffen beter worden opgenomen door je huid.

Hydrolaten

Dit is het bijproduct van de etherische olie en zijn zacht voor je huid. Je gebruikt ze ter vervanging van gedestilleerd water of een infuus. Maar je kan ze ook samen combineren. Hydrolaten worden veel ingezet bij huid problemen.

Tensiden

Dit zijn producten die dienen om je huid te reinigen (zeep / detergent). Er zijn verschillende tensiden met verschillende ladingen.

• neutrale tensiden
  • niet irriterende tensiden
• anionische tensiden
  • negatieve lading
• kationische tensiden
  • positieve lading
• amfotere tensiden
  • zowel een negatieve als positieve lading

Conserveermiddelen of bewaarmiddelen

Deze stoffen zijn absoluut noodzakelijk om de houdbaarheid van je cosmetica voor langere tijd te kunnen garanderen.

Gedemineraliseerd of gedestilleerd water

Gedestilleerd water is zéér zuiver water en zeker bij het maken van een cosmetica moet je vermijden om kraantjes of flessen water te gebruiken. Dit water is vrij van micro-organisme en mineralen.

Er bestaat ook gedemineraliseerd water. Dit is water waaruit alle ionen (zouten en mineralen) verwijderd zijn maar niet het micro-organisme.

Hoe stel je een cosmetica samen?

Werk procentueel: de uitkomst van alle stoffen die je in je cosmetica wil steken, moet uitkomen op een totaal van honderd procent (100%).

Werk steeds van achter naar voor: de producten die zeker in je cosmetica horen, moeten als eerste geprocentueerd worden. Wat overblijft kan je aanvullen met grondstoffen die voor jou iets betekenen.

De leveranciers waar je je producten gaat aankopen, vermelden altijd de dosering die hoort bij het product. Iedere leverancier heeft een eigen dosering afhankelijk van de samenstelling en concentreerbaarheid, hou hier zeker ook rekening mee.

Ga je voor de eerste keer zelf je cosmetica samenstellen dan kan er van alles tegen vallen. Bij mijn eindwerk voor kruidenverwerker heb ik tientallen pogingen gedaan en was ik liters crème rijker voor het resultaat bereikt was. Een gouden raad: KEEP CALM AND TRY, TRY AND TRY AGAIN!

Een voorbeeld: stel je wil een body crème maken voor de huid

Lijst om te beginnen alle stoffen op die je wil gebruiken in je body crème.

Dit moet je zeker gebruiken:

• Een bewaarmiddel
  • dit is zeer belangrijk als je je crème voor langere tijd wil bewaren
  • ik gebruik meestal, als er een olie en water fase is, cosgard. Is er enkel een water fase dan combineer ik cosgard met leucidal SF complete
    • dosering cosgard: 1 tot 1,15%

Wat zou je eventueel nog extra willen toevoegen:

• Glycerine
  • glycerine is vocht aantrekkend en ook vocht vasthoudend
    • dosering: maximaal 8%

• Tinctuur
  • deze heb ik zelf gemaakt met goudsbloem en strobloem
    • dosering: 3% omdat een te hoog alcohol gehalte je huid zal uitdrogen maar dit kan hoger gedoseerd worden

• Etherische olie
  • deze kies je op basis van het te behandelen huidprobleem of voor de geur
  • ik heb hier gekozen voor niaouli en lavendel
    • dosering voor:
      • rond de ogen 0,1%
      • de lippen 0,5%
      • het gelaat 1%
      • het lichaam 3%
      • in een therapeutische crème kan je tot 8% doseren (enkel te gebruiken op de plaats van de pijn, kneuzingen, verstuikingen, ontstekingen, … want dit werkt zeer krachtig en efficiënt)

Dit ga je zeker ook gebruiken:

• Een plantaardige olie
  • een plantaardige olie kan je kiezen naargelang de behoefte van de huid of je kan ook kiezen voor een maceraat
  • ik gebruik jojoba olie en/of abrikozenpit olie vanwege de goede huid verzorgende eigenschappen en tevens zijn deze ook geschikt voor de baby huid
    • dosering: afhankelijk van je emulgator wordt hier het procent bepaald
• Een emulgator
  • deze wordt bepaald afhankelijk van het gehalte aan olie en water
  • ik probeer zoveel mogelijk rekening te houden met een natuurlijke emulgator maar ik weet ook van ondervinding dat lanette n ermee in verwerken de crème stabieler houdt
    • dosering: lanette n: 5 tot 10%
    • dosering: olivem 1000: 5 tot 10%
• Een stabilisator
  • deze kan je kiezen naargelang de behoefte van je huid
  • ik gebruik hier cacaoboter en lamecreme
    • dosering cacaoboter: 3 tot 5% in emulsies
    • dosering lamecreme: 5 tot 10%
• Gedestilleerd water
  • gebruik voor cosmetica altijd gedestilleerd water. Dit water is vrij van micro-organismen en mineralen. Maar je kan ook gedemineraliseerd water gebruiken
    • dosering: afhankelijk van de emulgator wordt hier het procent bepaald

Recept voor de body crème van 50 gram

Eerste stap:

• 1% cosgard
  • 0,5 gram cosgard

Tweede stap:

• 8% glycerine
  • 4 gram glycerine
• 3% tinctuur
  • 1,5 gram tinctuur
• 2% niaouli
  • 1 gram niaouli
    • dit zijn ongeveer 20 druppels
• 2% lavendel
  • 1 gram lavendel
    • dit zijn ongeveer 20 druppels

Derde stap:

• 1% cacaoboter
  • 0,5 gram cacaoboter
• 1% lamecreme
  • 0,5 gram lamecrème
• 10% olivem 1000
  • 5 gram olivem 1000

Vierde stap:

• 10% jojoba olie
  • 5 gram jojoba olie
• 62% gedestilleerd water
  • 31 gram gedestilleerd water

Nog een belangrijk punt van aandacht is de pH van je cosmetica. De pH van je huid is 5 – 5,5 en de pH van je haren ligt rond de 4. De pH kan je eenvoudig meten met een pH strip.

Roeren met een roerstokje versus mixer

Een emulsie zoals een crème is eigenlijk een onstabiel mengsel van een olie fase en een water fase. De ene fase wordt onder de andere fase verdeeld onder de vorm van druppeltjes. Je emulsie wordt gestabiliseerd door een emulgator en/of stabilisator. Hoe kleiner je druppeltjes des te stabieler wordt je emulsie.

Het is ook zo dat hoe kleiner de druppeltjes des te romiger je eindproduct wordt. Dit merk je heel goed als je werkt met een mixer of met een roerstokje.

Als je met een roerstokje werkt, zal je emulsie iets onstabieler zijn dan wanneer je zou werken met een mixer. Een homogenisator is nog beter want dan worden de druppeltjes nog kleiner maar is dan weer zeer duur in aankoop. Voor mijn eindwerk heb ik deze wel aangeschaft maar voor de blogs en 99% van mijn producten die ik opnieuw maak, gebruik ik gewoon mijn mixer.

Onstabiel wil ook niet meteen zeggen dat je emulsie na een dag, week of maand al terug uit elkaar vloeit. Dit kan maanden tot zelfs jaren duren. Veel is afhankelijk van de emulgator en/of stabilisator die je gebruikt en hoeveel. Mijn komkommer crème is trouwens na een jaar nog altijd even stabiel 🙂

Voor een recept zelf te maken, gebruik ik een protocol papier waarop ik alles kan ingeven. Ontvang je graag zo een papier geef dan een seintje en ik stuur het je graag door via email 🙂