Je hydrolaat zelf maken is niet exact hetzelfde als het hydrolaat dat ontstaat als nevenproduct bij de destillatie van etherische olie maar is ook zeker niet minderwaardig.

Wat is een hydrolaat?

Een hydrolaat, ook bloesemwater, kruidenwater of hydrosol genoemd, is een bijproduct dat ontstaat tijdens de destillatie van etherische olie. De samenstelling is uiteraard anders als die van de etherische olie zelf. Terwijl etherische olie rijk is aan apolaire stoffen (vetoplosbare) zijn hydrolaten juist rijker aan polaire inhoudsstoffen (wateroplosbare).

Hydrolaten werken zeer efficiënt en zijn veiliger in gebruik dan etherische olie. Door de zachtere maar toch effectieve werking zijn ze uiterst geschikt voor kinderen, baby’s, zwangere, ouderen en zelfs zwakke mensen. Dit zowel voor uitwendig als inwendig gebruik. Je kan het hydrolaat een beetje beschouwen als de homeopathie binnen de aromatherapie.

Waarom zelf je hydrolaat maken?

Het is natuurlijk altijd leuk als je zelf aan de slag kan gaan met je eigen oogst. Ook kan je hydrolaten maken van planten die je in de handel bijna niet kan kopen. En nee, je hoeft heus geen destillatie ketel aan te schaffen want deze zijn duur in aankoop en meestal ook bedoeld voor grote hoeveelheden. Je kan gerust een stoompan nemen die je gebruikt om je groenten te stomen.

Je hydrolaat bezit natuurlijk de inhoudsstoffen die in je plantenmateriaal aanwezig zijn. Hou er wel rekening mee dat een hydrolaat minder intens of zelfs volledig anders ruikt dan wanneer je rechtstreeks aan de bloemen van je plant ruikt. Dit is te wijten aan de beperkte hoeveelheid geurstoffen die wateroplosbaar zijn. Vooral vlak na het destilleren is dit het geval want een hydrolaat heeft tijd nodig om te rijpen. Het rijpen kan 1 maand maar ook een aantal maanden in beslag nemen. Hierdoor krijgen de inhoudsstoffen de tijd om zich aan elkaar te binden.

Bij de aankoop van een goed hydrolaat moet je letten op:

• vrij van conserveringsmiddelen (bewaarmiddelen), kleurstoffen en etherische olie
• biologisch
• Latijnse naam
• Nederlandse naam
• het gebruikte plantendeel
• het chemotype (indien van toepassing)
• de productie methode (destillatie)
• de inhoud van de fles
• lotnummer
• contactgegevens
• houdbaarheid
• eventuele waarschuwingen

De voordelen van je bloesemwater

Hydrolaten zijn meestal kleurloos en niet vluchtig zoals een etherische olie. Bevat je plantenmateriaal sommige flavonoïden, die trouwens verantwoordelijk zijn voor de kleur, dan kan je hydrolaat zéér lichtjes verkleuren. Soms kan een hydrolaat ook wat troebel zijn. Maak je zelf veel hydrolaten dan kan je dit natuurlijk naast elkaar eens bekijken 🙂

Deze hydrolaten zijn wel minder geconcentreerd dan de etherische oliën zelf maar daarom geven ze ook minder snel allergische reacties. Hierdoor zijn ze ook perfect inzetbaar bij kinderen en baby’s.

Bovendien zijn hydrolaten als je nauwkeurig te werk gaat 6 maanden tot 2 jaar houdbaar in een donkere fles en in een gekoelde ruimte. En nog een laatste voordeel is dat ze goedkoper zijn dan een etherische olie.

En zeg nu zelf: als je dit allemaal dan nog eens zelf kan doen dan spaar je toch hopen geld uit en je weet meteen wat er in je flesje zit.

De belangrijkste punten bij het maken van je eigen hydrosol

Over het algemeen worden etherische oliën en hydrolaten door middel van stoom aan het plantenmateriaal onttrokken in een alambiek. Tijdens deze verhitting van het water ontstaat er waterdamp die opstijgt en door het plantenmateriaal gaat. Hierdoor breken de klierstructuren in je plantenmateriaal open.

Helemaal bovenaan wordt de stoom afgekoeld waardoor de waterdamp terug neerslaat en net deze is belangrijk om op te vangen want dit vormt je hydrolaat. Het kan zelfs zijn dat er op je hydrolaat een laagje komt te liggen want etherische olie verbindt zich niet met water maar blijft erop drijven. Dit kan je eventueel afromen. Bij het maken van een salie hydrolaat kan je dit goed zien.

Wil je een goed hydrolaat maken dan zijn er een aantal regels:

• pluk kwalitatieve en gezonde planten of bloemen (ecologische teelt, wildpluk of eigen planten)
• gebruik het juiste plantendeel en natuurlijk ook de juiste plant (hiervoor is de Latijnse naam dus belangrijk en vermeld ik ook altijd het gebruikte deel van de plant)
• werk voor hydrolaten met vers plantenmateriaal
• de plantendelen die je gebruikt, moeten uiteraard vrij zijn van ongewenste stoffen zoals pesticiden, insecticiden, herbiciden, …
• ontsmet ook altijd eerst je materialen
• gebruik bij voorkeur gedestilleerd of gedemineraliseerd water
• de destillatie gebeurt langzaam en langdurig door middel van waterdamp met een lage temperatuur rond de 100°C

Is een hydrolaat veilig in gebruik?

Hydrolaten bevatten slechts 0,1 tot 0,5% etherische olie maar vooral de polaire stoffen. Het is absoluut niet dat het enkel een afvalproduct en zwak aftreksel is van de destillatie van etherische olie. Hydrolaten zou je kunnen beschouwen als de homeopathie binnen de aromatherapie.

Hydrolaten zijn dus zeker niet minderwaardig en deze zijn vriendelijker en veiliger in gebruik dan de etherische oliën. De werking van een hydrolaat is subtieler en zachter en daarom zéér geschikt bij kinderen, baby’s, zwangere, ouderen en zelfs zwakke mensen.

Door hun zachtere werking kunnen ze veilig uitwendig worden toegepast zowel puur als verdund. Zelfs de inname ervan is veilig vermits je natuurlijk niet overdrijft 🙂 Hydrolaten werken verkoelend, hydraterend, genezend, licht ontsteking remmend en toniserend.

Door de stoom zijn verse hydrolaten zuiver en bacterievrij en daarom ligt de bewaartijd tussen de 6 maanden tot 2 jaar. Donker en koel bewaren is wel belangrijk.

De pH-waarde van je hydrolaat

De meeste hydrolaten hebben een lage pH-waarde maar ook dit varieert afhankelijk van welke plant je een hydrolaat maakt. Een hydrolaat van de cisteroos (Cistus ladanifer) zit rond de 3 terwijl een hydrolaat van de pepermunt (Mentha x piperita) eerder gaat naar 6.

Maak je vaak zelf een hydrolaat dan is het interessant om hiervan de pH-waarde te noteren. Controleer een aantal keer per jaar de pH van je hydrolaat. Want een hoger wordende pH duidt meestal op de aanwezigheid van bacteriën. Bacteriën eten bij wijze van spreken ook de geur op. Ruik je een azijngeur of is de geur niet meer zoals het hoort, doe dan steeds een pH controle voor de zekerheid.

Een zichtbare slijmachtige wolk duidt ook op het slecht worden van je hydrolaat. Vlokjes of schilfers zijn een fenomeen van sommige hydrolaten en hebben dan weer geen negatieve invloed op je hydrolaat.

Is je hydrolaat niet meer bruikbaar, gooi het dan niet zomaar weg. Kamerplanten of een composthoop zullen je ervoor dankbaar zijn. Want door de zuurtegraad van je hydrolaat zal je bodemkwaliteit verbeteren of de compostering versnellen.

Ik heb voor mezelf een protocol papier gemaakt waarop ik het volgende noteer:

• gebruikte plant
• gebruikte deel
• gewicht van het gebruikte verse plantendeel
• hoeveelheid water in de stoompan
• tijd van stomen
• gewicht van je hydrolaat na het stomen
• pH-waarde van je hydrolaat na het stomen
• inwendig gebruik
• uitwendig gebruik
• waarschuwingen
• dosering
• pH-waarde na 1 maand, 2 maanden, …

Hoe gebruik je een hydrolaat?

Het gebruik van je hydrolaat heeft oneindig veel toepassingen. De werking ervan leunt nauw aan bij de overeenkomstige etherische olie en het gebruik van de plant op zich. Maar een hydrolaat beschikt ook over een aantal eigen unieke eigenschappen.

Puur (onverdund):

• bij allerlei huidklachten, zonnebrand, …
• als spray om te verfrissen, verkoelen en/of als parfum
• als kompres, mondspoeling, neusspoeling, …
• in een aroma diffuser (heel interessant bij baby’s en jonge kinderen)
• verwerkt in een crème, gel, serum, zalf of spray (zoals een slaapspray of om muggen te verdrijven)

Verdund met water:

• baby’s badje tot 6 maanden
  • 1 koffielepel
• baby’s badje van 6 maanden tot 2 jaar
  • 2 koffielepels en na 2 jaar elk jaar een koffielepel extra
• volwassenen bad
  • 2 tot 5 eetlepels
• voor je persoonlijke hygiëne
  • 1/4 hydrolaat en 3/4 lauw water
• als haarspoelmiddel
  • 1/3 hydrolaat en 2/3 conditioner
• als shampoo
  • 1/2 hydrolaat en 1/2 shampoo
• als smaakmaker in gerechten en drankjes
  • zie dosering van je hydrolaat bij inwendig gebruik
• in je strijkwater of voor je wasgoed

Dosering van je hydrolaat bij inwendig gebruik

Voor inname bij klachten worden ze vaak verdund in 500 ml tot 1 liter water. Drink dit gespreid doorheen de dag op.

Meestal wordt er gewerkt met kuren. Dit doe je door 3 weken lang een hydrolaat toe te voegen aan je water en dan 1 week te stoppen. Dit kan je blijven herhalen of je kan na de kuur verder gaan met 1 week per maand.

• baby’s
  • enkele druppels hydrolaat in de zuigfles
• jonger dan 6 jaar
  • 1/2 koffielepel hydrolaat (per levensjaar mag je lichtjes opbouwen)
• vanaf 6 jaar en volwassenen
  • 1 tot 2 eetlepels hydrolaat

Hydrolaat versus infuus

Een infuus is een aftreksel van plantendelen in gekookt water dat je na 10 tot 15 minuten gaat zeven om te drinken. Infusen zijn ook meestal gekleurd. Dit kan gaan van licht tot donker groen meestal bekomen bij een infuus van bladeren. Bloemen met een gele kleur kleuren je infuus licht geel zoals bij een kamille infuus. Werk je met paarse bloemen dan kleurt je infuus licht tot donker roze/paars zoals bij een kaasjeskruid infuus.

Een hydrolaat daarentegen is een nevenproduct van een destillatie proces en gebeurt door middel van langdurige stoom. De plantendelen komen niet rechtstreeks in contact met het water en het proces duurt 45 minuten of langer. Een hydrolaat is meestal kleurloos.

Hydrolaten zijn in vergelijking met een infuus krachtiger, sterker en rijker geconcentreerd dan een infuus. Deze hydrolaten zijn in staat vibrationele informatie van de planten tot diep in je celniveau van je lichaam over te brengen.

Dit is mijn interpretatie van de berekening van de dosering:

Stel je gebruikt 200 gram plantenmateriaal waarvan het planten equivalent 5 gram per dag nodig is voor een werkzaam effect en je hydrolaat eindigt op 250 gram.

Doe dan de regel van 3: deel 250 gram hydrolaat door 200 gram plantenmateriaal en vermenigvuldig dan met 5 gram planten equivalent. Je komt uit op 6,25 gram hydrolaat per dag om tot een werkzame dosis te komen en dit is iets meer dan een koffielepel per dag voor volwassenen uiteraard.

Zie jij het anders dan mag je dit zeker laten weten 🙂

Werkwijze voor een hydrolaat van boerenjasmijn

200 gram verse boerenjasmijn bloemen zou 200 gram hydrolaat moeten opleveren. Omdat boerenjasmijn bloemen dun zijn, heb ik ze niet versneden maar vaak wordt het plantenmateriaal eerst verkleind.

Gebruik je 200 gram verse bloemen dan vul je de onderste pan ook met 200 tot 400 gram water. Controleer dit wel regelmatig en zorg ervoor dat het niet leeg geraakt. Maar als je dit op een laag vuurtje doet, komt het normaal helemaal goed.

Zijn de gaatjes in je zeef te groot dan leg je best een keukenrol papiertje op je zeef om te voorkomen dat je bloemen door de zeef vallen en zo in het water terecht komen.

Aan de slag

Door de stoom zijn verse hydrolaten zuiver en bacterievrij en daarom ligt de bewaartijd tussen de 6 maanden tot 2 jaar. Donker en koel bewaren is wel belangrijk.

Andere hydrolaten

Als je eenmaal de smaak te pakken hebt dan kan je eindeloos doorgaan met het maken van een hydrolaat. Wandel eens door je tuin of de natuur en ga op zoek naar de schatten.

Je kan een hydrolaat maken van:

• citroenverbena (Verbena citrodora; blad, bloem en stengel)
• duizenblad (Achillea millefolium, bloemschermen)
• grove den (Pinus sylvestris, dennennaalden en twijgen)
• Amerikaanse toverhazelaar (Hamamelis virginiana, blad, bast en twijgen)
• kerriekruid (Helichrysum italicum, bloeiende toppen)
• hysop (Hyssopus officinalis, bloeiende toppen)
• jeneverbes (Juniperus communis, rijpe bessen)
• Sint-janskruid (Hypericum perforatum, bloeiende toppen)
• kamille (Matricaria recutita, bloem)
• korenbloem (Centaurea cyanus, bloem)
• lavendel (Lavandula angustifolia, bloeiende toppen)
• lindebloesem (Tilia cordata, bloem en schutblad)
• pepermunt (Mentha x piperita, blad)
• driekleurig viooltje (Viola tricolor, bloemen)
• vlierbloesems (Sambucus nigra, bloesems)
• salie (Salvia officinalis, blad)
• ……

Eindconclusie

Een hydrolaat zelf maken, valt heus wel mee en bovendien hoef je geen destillatie ketel aan te schaffen want deze zijn duur in aankoop en meestal ook voor grote hoeveelheden. Je kan gerust een stoompan nemen die je gebruikt om je groenten te stomen.

Hydrolaten werken zeer efficiënt en zijn veiliger in gebruik dan etherische olie. Door de zachtere maar toch effectieve werking zijn ze uiterst geschikt voor kinderen, baby’s, zwangere, ouderen en zelfs zwakke mensen. Dit zowel voor uitwendig als inwendig gebruik. Je kan het hydrolaat een beetje beschouwen als de homeopathie binnen de aromatherapie.

Hydrolaten werken verkoelend, hydraterend, genezend, licht ontsteking remmend en toniserend en kunnen op allerlei manieren veelzijdig worden ingezet.

Ben je gebeten door de microbe dan is het boek “hydrolaten” van Veerle Waterschoot een echte aanrader.

Heb je nog vragen, stel ze gerust en ik help je graag verder 🙂